registreren | inloggen
Gebruikersnaam Wachtwoord

De woenselse poort was waarschijnlijk meer een hek

Piet Janssens veegt het zand van de gevonden fundering

Piet Janssens veegt het zand van de gevonden fundering

De archeologe die de opgraving leidt, tussen C&A en de Bijenkorf, weet ook niet precies wat ze nu opgegraven hebben. Ze zijn letterlijk nog zoekende, maar ze leggen dit nu netjes vast.
De komende tijd wordt de nieuwe fietskelder aangelegd, en dan mogen ze weer eerst onderzoek doen in de rest van de straat.

Wat ze gevonden hebben zijn 2 stenen fundamenten van ca 1 bij 2 m
Het gebied is zwaar verstoord, doordat er 2 oude riolerings buizen door heen gegraven zijn, toen waren er nog geen archeologen actief en werden de "stenen in het zand", gewoon terzijde geschoven, voor zover ze er toen last van hadden.

De stenen fundamenten zijn te klein om er een complete, stenen stadspoort op te bouwen. Wat wel zou kunnen, is dat het palen waren waar een hek aan hing,
Met dat hek kon dan de brug afgesloten worden die over de Gender ging.
Die brug ging waarschijnlijk tussen de stenen palen door. Want er staan nu dikke, zwarte houten stompen tussen de funderingen.
Er heeft hier dus waarschijnlijk een brug gelegen, met aan de Eindhovense oever 2 palen.

Detail van de militaire tekening hieronder

Detail van de militaire tekening hieronder

Het plaatje is een detail van een vesting tekening. Dat was geen kaart, maar een soort 3 D tekening waarop de militaire situatie werd geregistreerd. Hij was niet bedoeld om de weg te wijzen , maar om aan andere militairen te laten zien hoe Eindhoven verdedigd of belegerd werd. Een stuk militaire kennis dus.
Het is de vraag of deze tekening de werkelijkheid was, en op welk moment, of dat het meer een ontwerp was.
Hieronder een groter deel van de militaire situatie, ergens, in het begin van de 80 jarige oorlog. Wellicht voor 1583.

Een beleg van Eindhoven

Een beleg van Eindhoven

Merk op dat er op deze tekening niet alleen een schematische weergave van Eindhoven is te zien, maar rondom ook allerlei militair gedoe.
Dit is een beleg van Eindhoven, gezien vanuit het westen. Links is de weg naar Woensel, met daar tussen de Gender en een brug met torens. Dat zou de gevonden "poort" kunnen zijn, althans de zelfde plek...

Amateur archeoloog Piet Janssens, de man met het witte overhemd, vertelde dat Eindhoven in die tijd bewust kleiner is gemaakt.
In de oorlog moest de stad beter verdedigd worden en werd op de plaats van de brug, binnen de stad, een grote aarden wal/vesting gemaakt.
Wellicht kwam daarbij de oude woenselse poort als een losse brug met dikke palen, ineens buiten de verstevigde stad terecht.
Misschien waren de torens eigenlijk stenen wachtershuisjes.
Op de belegschets hierboven zijn in de buurt van de brug over de Gender ook geen huizen te zien. Wellicht dat die voor de militaire situatie niet meer van belang waren, of lagen er nog slechts wat ruïnes, een hoopje klei en stro.

De belegschets hierboven is van net voor 1583, toen werd de stad ingenomen door de spanjaarden, en de wallen en de stad volledig ontmanteld, van de meer dan honderd huizen bleven er nog 40 over.

Van voor deze periode is ook een kaart, daarop is ook een woenselse brug, of poort, te zien, die midden tussen de huizen ligt.

Eindhoven in 1560, vóór de tachtigjarige oorlog

Eindhoven in 1560, vóór de tachtigjarige oorlog

De echte Gender stroomt hier nog dwars door de stad,
En linksboven is de weg naar Woensel, ongeveer op de plaats waar nu de Demer loopt. Als je nu de Demer uitloopt naar de Bijenkorf, dan ligt de gevonden fundering schuin naar links, dus niet in het verlengde van de huidige Demer. Dat scheve lijkt overeen te komen met de knik in de weg op de kaart hierboven.
De Demer is in de 2de wereldoorlog, op deze plek ook helemaal plat gebombardeerd.
Zo zou het best kunnen dat de fundering op de foto hieronder, toen door een bominslag beschadigd is geraakt op de manier zoals hij er nu bij ligt, of doordat hij bij de aanleg van riolering in de weg zat.
Hier nog een link naar een grote foto(2Mb), om het allemaal nog eens van dichtbij te bekijken.

Bronnen
Een mooi chronologisch overzicht van de stad door de eeuwen heen, met vele leuke details. Onderdeel van de inburgerings cursus voor Eindhovenaren.

Vele foto's en ook de kaarten hierboven zijn te vinden op de website www.eindhoven-in-beeld.nl
Zoals de kaart van Eindhoven
Verder kun je er van alles opzoeken, en er staan leuke verhalen bij de foto's.

/~henkdaalder/images/woenselse_poort_overzichtk.jpg


Deze foto in het groot(2Mb)

aanvulling, de Dommel is verschoven

Vesting Eindhoven in 1625, Noord is schuin naar rechtsboven

Vesting Eindhoven in 1625, Noord is schuin naar rechtsboven
Op zoek naar meer kaarten van Eindhoven, stuitte ik op het archief van de Universiteit van Utrecht. Bovenstaande stukje is van een kaart uit die verzameling. De 80-jarige oorlog was een tijd van veel en snelle ontwikkelingen. De 4 kaarten die ze in Utrecht hebben, stammen ook uit die tijd.

Merk ook op dat er alleen wegen zijn getekend, westelijk van Eindhoven. Dat kan komen doordat er echt geen noemenswaardige wegen waren, of omdat het de rand van de kaart was, of omdat het een ander gebied is. Eindhoven ligt in de Kempen, De andere kant van de Dommel is de Peel.

Op de kaart is te zien dat Eindhoven als vesting wordt getekend, anno 1635. Ondanks dat de wallen in 1583 werden ontmanteld.
Verder is te zien dat de Dommel vlak langs de stad gaat. Toen de spoorbaan tussen Woensel en Eindhoven door moest, lag de Dommel op de plaats waar ze het station Woensel wilden bouwen. Toen is een nieuwe bedding voor de de Dommel gegraven, een paar honderd meter naar het oosten.

Op een andere kaart wordt overigens wel Helmond genoemd maar niet Eindhoven. Er is zelfs een "gezicht op Helmond" bij getekend. Deze stad heeft ook een versterkte buitenrand.
/~henkdaalder/images/helmondt_1642k.jpg



De vraag is nu, vanuit welke richting Helmondt hier is getekend?

helmondt

Dat is niet zo moeilijk, Helmondt is hier vanuit de Steenweg getekend, richting - zeg maar - kijkende vanuit Eindhoven, dus vanuit westelijke richting. Links van de foto is naar Aarle, rechts is naar Someren, achter de kerk is naar Deurne.