Rondje Tongelre 1

Fietstocht Tongelre

Rondje Tongelre deel 2
We starten wederom bij het Oude Raadhuis en passeren daarbij de volgende monumenten die in Rondje Tongelre deel 1 uitgebreid beschreven zijn:

't Hofke 13

De Koninginneboom

't Hofke 3 - De nieuwe pastorie

't Hofke 1 - De Sint Martinuskerk

Hier slaan we linksaf en rijden de Tongelresestraat in.

De Tongelresestraat

Van origine was de Tongelresestraat een heerbaan, die later omgevormd werd tot een provinciale kunstweg die liep van Eindhoven, via Stratum, naar Tongelre v.v. Tot 1920 heette het eerste traject van de voormalige heerbaan Tongelreseweg en droeg het tweede traject de naam Heerenstraat. Dat men het indertijd niet zo nauw nam met de rooilijn is tot op de dag van vandaag heel duidelijk zichtbaar.

Tongelresestraat 483 - Huize Ignatius

De geschiedenis van Huize Ignatius gaat terug naar 1909. Op verzoek van pastoor Van Vlokhoven kwamen de zusters van de congregatie der Zusters van Liefde Jezus en Maria, Moeder van Goeden Bijstand uit Schijndel naar Tongelre. Aan de Heerenstraat verrees een klooster, een liefdehuis en een bewaarschool.

De gemeente Tongelre schonk hiertoe een bedrag van fl. 10.000,- en later nog eens fl. 13.000,-, maar verbond hieraan wel de voorwaarde dat de zusters zieke, armlastige en behoeftige mensen uit Tongelre zouden opnemen en verzorgen.

In 1909 vond de aanbesteding plaats die gegund werd aan aannemer W. Smeets uit Schijndel tegen een som van fl. 41.986,-. Op 28 november 1910 namen de nonnen er hun intrek. De bijzondere lagere school, die door de nonnen werd geleid, opende op 1 december 1910 haar deuren. Naamgever van het Sint Ignatiusklooster was zuster Ignatia, de overleden algemeen overste van de congregatie, die overigens een zus was van pastoor Van Vlokhoven.

In 1936 werd het gesticht verbouwd en kwam er een verdieping bovenop met daarin de kapel. Het jaar daarvoor kreeg het complex centrale verwarming en een telefooncentrale.

De bouw van het huidige in gele baksteen opgetrokken klooster werd op 4 september 1975 begonnen en op 8 december 1977 opgeleverd. Naar tekening van architectenbureau Geenen werd de bouw uitgevoerd door bouwbedrijf Moeskops.

De renovatie c.q. uitbreiding van het klooster ging van start op 6 juli 1997 en werd opgeleverd op 19 november 1998. Hierdoor werd Huize Ignatius uitgebreid met tien verzorgingskamers en een nieuwe kapel.. Bouwonderneming Timmermans van der Heijden voerde de werkzaamheden uit onder architectuur van W. Steenhof en Van Grinsven. Thans is het een kloosterbejaardenoord van de congregatie.

Seniorencomplex Beauregard en directe omgeving

De naam van dit complex werd ontleend aan het laatste 'kasteel' van Tongelre, dat niet ver van dit complex verwijderd lag. De belendende woonwijk werd gebouwd op het terrein van de voormalige drukkerij GEMA (gebroeders Maasakkers). Beide complexen dateren van 1999.

Over de overweg staan we vis à vis met het hoekpand dat de gezusters Verhuizen lieten bouwen. Later dreven Andre en Mia Korting hier een levensmiddelenzaak annex slijterij. In 1932 maakten drie huisjes plaats voor dit hoekperceel met halfronde hoekgevel. Het balkon, de onderpui met tegels in zwart en oker en de glas-in-loodramen geven het pand een voorname uitstraling.

Nog voor het pand Verhuizen gaan we rechtsaf de Hofstraat in.

De Hofstraat

In 1866 werd langs de nieuwe spoorlijn Eindhoven-Venlo een straat aangelegd. De hedendaagse Hofstraat was in 1920 nog niet meer dan een zandpad.

De Jongensschool

Om de gemeentekas van Tongelre op tijd te legen, werd kort voor de annexatie nog snel dit schoolgebouw gezet tegen een aanneemsom van fl. 100.000,--.

De R.K. Jongensschool is een ontwerp van architect De Vries.

De school oogt van onder de enorme lichtgebogen schilddaken heel massief en sober. Het bakstenen pand met zijn vooruitspringend middenresaliet kent in de voorgevel natuurstenen ornamenten, terwijl de hele beneden pui horizontaal is voorzien van een geprofileerde 'lambrisering' Het was de tweede school in Eindhoven met een gymnastieklokaal.

Thans heet het gebouw "De Dromedaris" en is het een atelier en expositieruimte voor beeldende kunstenaars.

Achter de Hofstraat ligt een stille woonwijk waarvan de straatnamen ontleend zijn aan de elektrotechniek. Omstreeks 1908 bouwde woningbouwvereniging "Huis en Hof" hier een dertigtal woningen. Later ging de woningstichting over in particuliere handen.

Vanwege de woningnood en de lage huren werd de wijk aanvankelijk bewoond door 'vreemdelingen' van allerlei allooi, die veelal met de nek werden aangekeken. Nu is het een geliefde woonwijk vanwege de gunstige ligging ten opzichte van de stad en de relatief grote tuinen.

In de Hofstraat treft men een aardige rij woningen van verschillende architectuur. Met een duidelijke hang naar nostalgie werden ze met zorg gerenoveerd.

Hofstraat 141

Een boerderij uit de 19e eeuw met getoogde ramen. De voormalige staldeur werd een groot raam. Het pand heeft een mansarde kap en de gevel is voorzien van gietijzeren muurankers.

Hofstraat 163

Dit mooie vrijstaande herenhuis dateert van ca. 1930. De raampartijen hebben bovenlichten met kleine roedenverdeling en zijn deels voorzien van luiken. Aan de rechterzijde bevindt zich een uitgebouwde serre met openslaande deuren.het pannendak wordt gesierd door pylonen.

Hofstraat 165-hoek Telexweg

Links van de ingang van dit bedrijfspand bevindt zich een eenvoudig wandrelief met bruidsluier en opschrift: Jan Leijten Mode N.V. Herkomst: aangeboden door het personeel bij 50-jarig bestaan van de zaak in 1972. Het relief is vervaardigd door Clemens van den Broeck.

Staal, beschilderd 160x190x17 cm.

We gaan de overweg over en komen in de Groendwarsstraat.

Vrijwel op een eiland staat rechts een woning van omstreeks midden 19e eeuw. Het huis is gepleisterd en draagt een gebroken kap. De ramen in de voorgevel hebben luiken.

Hier slaan we rechtsaf de Kalverstraat in.

Over het viaduct van de Insulindetunnel (1973) gaan we de eerste straat links in Meerkollaan.

Meerkollaan 4

"Ontmoetingskerk" heet dit kerkgebouw dat in 1989 verrees naar ontwerp van architect Frank van Waes. De hoge, centrale kerkzaal wordt omgeven door een laagbouw met riante ontmoetingsruimte en meerdere lokalen. Het bakstenen kerkgebouw kent elementen in geschilderd beton en heeft een klokkentoren. Het gebouw staat ten dienste van zowel de Gereformeerde als Nederlands Hervormde geloofsgemeenschap.

De kerk heeft een gevelsteen met als titel "Hand" en opschrift "Bernice van Waes". Ongesigneerd zandsteen 25 x 48 x 15 cm.

De eerste weg rechts gaan we in en komen via de Parklaan in het Villapark.

Het Villapark

Volgens de kadaster kaart van 1832 was het gebied, dat nu villapark heet, weids en landelijk met langs de dommel natte graslanden die door boeren als hooiland werden gebruikt. Verderop werden de weilanden afgewisseld door akkers en percelen hakhout. Dit alles werd doorsneden door een waterloop met de naam Laak of Lakerloop. De Laak vindt zijn oorsprong in Riel, op de grens van Stratum en Geldrop en vormde de natuurlijks grens tussen Stratum en Tongelre.

Rond 1874 kreeg de gemeente Eindhoven interesse voor het Tongelrese gebied, maar Tongelre hield Eindhoven op afstand. Toch bleef Eindhoven streven naar een verbindingsweg met Tongelre. Het dorp Tongelre torpedeerde dit plan met het argument dat de weg voor hen veel te duur uit zou vallen. Een nieuwe poging deed Eindhoven in 1894 om samen met Tongelre een weg aan te leggen vanaf de Dommel naar de provinciale weg (Tongelresestraat), maar tevergeefs. Het inventieve Eindhoven kocht echter al de grond voor de Verlengde of Dode Nieuwstraat, thans Dommelstraat.

Rond 1907 werd duidelijk dat de ontwikkelingen anders gingen lopen dan Eindhoven en Tongelre hadden verwacht. Met de vestiging van dr. A.F. Philips en J.H.J. Bruning net over de Dommel, veranderde de financiele positie van Tongelre. In dat jaar werd door genoemde fabrikanten tezamen met de erven C.H.F. Mennen de Bouwgrondmaatschappij Stratum-Tongelre in het leven geroepen met tot doel grond aan te kopen, een wegenplan uit te zetten, bouwpercelen te verkopen en woningen te bouwen.

Deze grondmaatschappij stelde Tongelre in 1909 voor de Parklaan over te nemen. Hiervoor hoefde Tongelre niets te betalen, maar diende als tegenprestatie de weg te verharden. Het gemeentebestuur van Tongelre ging hiermee akkoord en na de wegverharding begon de ontwikkeling van het villapark eerst goed.

Het waren fabrikanten en notabelen die zich als eersten vestigden in het villapark. Hun riante villa's werden veelal ontworpen door vermaarde architecten, maar ook de parkachtige tuinen werden vaak aangelegd doortuinarchitecten van naam. In opdracht van woningbouwvereniging R.K. Middenstand werden in 1920 de eerste woningen gebouwd, gevolgd door de bouw van Philips woningen voor stafpersoneel in de dertiger jaren. De huidige bebouwing kwam voornamelijk tot stand in de periode 1906-1935.

Met de landelijke rust in het villapark was het echter gedaan toen in 1866 de spoorlijn Eindhoven-Venlo werd aangelegd, gevolgd door de aanleg van de spoorlijn Eindhoven-Weert in 1913.

De Parklaan

Vormt de hoofdas van het Villapark en was eens een zandweg die Eindhoven met Tongelre verbond. Thans geniet de Parklaan een beschermde status als sfeerbepalend stadsgezicht.

Rond 1906 werd de weg verhard en voorzien van een trambaan die in het midden van de weg liep en beschermd werd door bomen en een haag. Via de Nachtegaallaan voerde de tramlijn naar de Geldropseweg, richting Geldrop-Helmond. De tramweg werd geexploiteerd door trammaatschappij De Meijerij die een remise had in de Tramstraat.

Het gedeelte van de Parklaan dat we nu inrijden was tot de tweede wereldoorlog nog niet geheel bebouwd.

Meteen links zien we een rij Philips woningen naar tekening van J.W. Hanrath.

Statige ingenieurswoningen opgetrokken in baksteen met een zware kapconstructie voorzien van hoge schoorstenen. De hoekpanden zijn enigszins uitgebouwd en voorzien van erkers. Alle raampartijen hebben kleine roedenverdeling en de voordeuren zijn voorzien van aardige luifeltjes.

Parklaan 14 - Huize 'De Haven'

Dit pand dat dateert uit de jaren zestig van de vorige eeuw werd gebouwd in opdracht van W. Van der Ven, directeur van textielfabriek De Haes. Hij was gehuwd met J. De Haes, dochter van de familie Joseph de Haes-van der Venne. De naam van het pand is afgeleid van beide familienamen.

Parklaan 16-18

Een blok van twee na-oorlogse herenhuizen, waarvan nr. 16 mooie raampartijen heeft aan de rechterzijde en erkers in de voorgevel. Nr. 18 is aan de linkerzijde voorzien van een erker met balkon.

Parklaan 20

Uit dezelfde periode als voorgaand pand stamt deze villa, die meer klassiek te noemen is. De goed geproportioneerde ramen zijn deels voorzien van luiken.

Parklaan 19

Van heel originele architectuur is deze villa uit de zeventiger jaren van de 20e eeuw. Het twee verdiepingen hoge pand is op de bovenverdieping voorzien van geschilderd houten beschot. De benedenverdieping is rondom uitgebouwd. Het perceel draagt een pannendak in meerdere kleuren. Ondanks de eigentijdse vormgeving is de villa beslist geen dissonant binnen het villapark.

De Zandstraat

Eens een belangrijke verbindingsweg. Middels een afslag werd de Woenselse watermolen bereikt aan de lang verdwenen Brugstraat. Voor de komst van de spoorlijn Eindhoven-Venlo in 1866 voerde deze weg, indertijd ook wel Kattenstraat of Woenselseweg genaamd, direct naar 'De Gooren', het huidige terrein van de Technische Universiteit Eindhoven.

Parklaan 23 - Huize "de Zandhoek"

In 1924 liet A.J. Zoetmulder, hoofdredacteur van het Eindhovense Dagblad, het opvallend witgepleisterde pand bouwen naar ontwerp van de vermaarde architect B.J. Koldeweij uit Rijswijk.

Opvallend is het hoge gebroken zadeldak met overhellende topgevel, die voorzien is van een houten beschot. Opmerkelijk is ook dat de berging, gelegen aan de rechterzijde, een hoog zadeldak draagt.

Parklaan 25-27

Opnieuw een blok van twee na-oorlogse woningen die van oorsprong vrijwel identiek waren aan de panden aan de overzijde met de huisnummers 16-18. Het pand nr. 27 werd heel recent grondig verbouwd zonder geweld te doen aan de architectuur van de jaren vijftig.

Parklaan 22 - Villa 'zuid-west'

Markant is deze villa zeker te noemen, die gebouwd werd in opdracht van V.J. Dubois, directeur van de boerenleenbank en Ignace Th. De Haes, firmant van textielfabriek de Haes.

De L-vormige dubbel-villa werd getekend door architect B.J. Koldeweij en gebouwd in gele baksteen met ornamenten in tufsteen. Het perceel aan de Parklaan kent op de eerste verdieping een inpandig balkon met een halfronde boog. Beide panden hebben stalen ramen.

Parklaan 22 werd door de Haes "Wevershof" genaamd. In later jaren werd dit pand bewoond door zijn nichtje Jo de Haes, dochter van de familie Joseph de Haes-van der Venne die gehuwd was met zenuwarts Bastiaan de Regt.

Het belendende perceel (Goorstraat 9) werd later bewoond door apotheker W. Batenburg die het huis "Vijzelhof" noemde.

Parklaan 24-24A

Een prachtig blok van drie Hanrath woningen met de nodige allure. Het eerste hoekpand is kadestraal gelegen aan de Goorstraat. Nr. 24 heeft erkers op zowel de boven- als benedenverdieping. De erkers op de benedenverdieping zijn voorzien van openslaande deuren. Pand 24A heeft aan de linkerzijde een erker. Ook hier weer zijn alle raampartijen voorzien van kleine roedenverdeling.

We gaan de eerste straat links in.

Kievitlaan

Weer een fraaie laan die aan beide zijden bebouwd is met de Bazelpanden. Het eerste huizenblok aan de linkerzijde heeft hoekpanden met een topgevel en laaguitlopende mansarde kap, terwijl de tussenpanden topgevels hebben en inpandige voordeuren voorzien van een latei in natuursteen. De panden aan de rechterzijde hebben deels erkers in de boven- en benedenverdieping. Van origine droegen alle huizen ramen met kleine roedenverdeling en waren de ramen van het tweede blok huizen aan de linker straatzijde voorzien van luiken.

We naderen de Zilvermeeuwlaan en draaien rechtsaf.

Zilvermeeuwlaan 9 -23

Dit traject is bebouwd met vier blokken tweekappers van dezelfde signatuur. De in gele baksteen gebouwde herenhuizen dateren uit het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw. Erkers met daarboven balkons voorzien van openslaande deuren sieren de voorgevels. De zijgevels hebben een rozetraam.

Zilvermeeuwlaan 25-27

Opnieuw een tweekapper, maar veel imposanter dan de vorige en enkele decennia ouder. De voorgevels dragen erkers en de zijgevels een rozetraam. Opmerkelijk is de robuuste kapconstructie.

Zilvermeeuwlaan 29-31

Deze dubbelvilla uit de twintiger jaren van de vorige eeuw is beslist monumentaal te noemen. In het enorm hoge schilddak bevinden zich zelfs twee zolderverdiepingen. Overigens is het dak aan weerszijden uitgebouwd. De voorgevels zijn voorzien van erkers, waarboven begaanbare balkons. Ook deze panden kennen in de zijgevels een rozetraam terwijl de voordeuren zijn voorzien van een luifel in zadeldakvorm. Alle vensterpartijen hebben stalen ramen met kleine roedenverdeling.

Het plantsoen

Rechts van de Zilvermeeuwlaan ligt een uitgestrekt plantsoen met speelweide. In het verleden werd dit terrein wel 'Mignotveldje' genoemd, daar het eens eigendom was van de familie Mignot.

Het monument voor de 'Vrouw in oorlogstijd'

Vrijwel op de hoek Zilvermeeuwlaan-Pelikaanlaan staat in het plantsoen dit monument naar ontwerp van de beeldhouwer Willy Mignot uit 1950, met als randschrift:1940 - In trouw onwrikbaar -1944 schraagden zij de weerstand.

Relief in beschilderd kalksteen 180x215x10 cm. Sokkel: bakstenen muur met hardstenen banden en bedekking 248x390x64 cm. Herkomst: opdracht Stichting Bevrijdingsherdenking Eindhoven. Onthuld op moederdag 12 mei 1956 door burgemeester mr. H.A.M.T. Kolfschoten.

Hier gaan we rechts af.

Pelikaanlaan 6

Naar Bossche school verrees medio 1920 deze villa in rode baksteen.

Het pand draagt een uit lopend zadel dak en heeft aan drie zijden een topgevel. Zowel links als rechts is de villa uitgebouwd. Kenmerkend voor de periode waarin de villa gebouwd werd zijn de stalen ramen, die merendeels 9-vaks zijn. Aardig is dat de vensterluiken, naar oud gebruik zijn voorzien van uitgezaagde hartjes. Links van de voordeur is een steunbeer aangebracht, die enkel een decoratieve functie heeft. De schoorsteen van dit pand wordt gesierd met een mooie smeedijzeren kap.

Pelikaanlaan 4

Een villa die enige jaren ouder is dan de vorige. Ook dit perceel kent aan drie zijden een topgevel. Het zadeldak is naar rechts uitgebouwd. De voordeur bevindt zich aan de rechterzijde onder een uitpandig portiek, voorzien van een kolom. Ook bij deze villa treffen we stalen ramen voorzien van blinden. Muurankers sieren de voorgevel.

Hier slaan we linksaf en rijden de Pauwlaan in.

Pauwlaan 1A

Nogal ingesloten is dit mooie gepleisterde pand van medio 1910. Het pand kent status en maakt zeker deel uit van de markante bebouwing van de Pauwlaan. Het huis heeft een kleine erker en de ramen zijn voorzien van kleine roedenverdeling.

Pauwlaan 2-4 en 1B-3

Twee blokken van gespiegelde woningen uit het begin van de vorige eeuw. De in baksteen opgetrokken panden hebben ornamenten in gele baksteen.

De verhoogde gevels worden bekroond met natuurstenen ornamenten en dragen smeedwerk muurankers.

Pauwlaan 5-7-9-11

Opnieuw een rij Hanrath ingenieurswoningen, waarvan de hoekpanden zijn voorzien van erkers en uitzonderlijk laag doorlopende daken.

Ook hier treffen we raampartijen met kleine roedenverdeling.

Aan de rechterzijde ziet men drie blokken herenhuizen waarvan de hoekpanden topgevels dragen voorzien van een rozetraam. De erkers van deze panden zijn incidenteel nogal gewijzigd. De mooie huizen werden gebouwd door woningbouwvereniging R.K. Middenstand rond 1920.
Een gevelsteen, voorzien van de wapens van deze vereniging en de gemeente Eindhoven, siert het pand met huisnummer 20.

De Gaailaan

Links heeft men een mooi zicht in de Gaailaan met aan de linkerzijde een rij kenmerkende Hanrath woningen en aan de rechterzijde enkele fraaie tweekappers van de woningbouwvereniging R.K. Middenstand.

Verderop links in de Pauwlaan zien we wederom een tweekapper met topgevels van voornoemde woningbouwvereniging.

Pauwlaan 28 - Huize Vogelenhoek

Een sfeervol pand met aan twee zijden een topgevel. De topgevel boven voordeur wordt gesierd door een vergulde pauw. De vensters hebben bovenlichten met glas-in-lood en dragen luiken.

Hier slaan we rechtsaf de Fazantlaan (onbenoemd) en gaande eerste straat rechts in (Eksterlaan).

Eksterlaan 4

In 1927 werd de Nutskleuterschool gebouwd in opdracht en kosten van de N.V. Philips. De eenlaags school heeft een sterk overhellend schilddak en kent openslaande deuren en ramen die voorzien zijn van kleine roedenverdeling.

J.W. Hanrath was de architect van dit pand. In het interieur komen de onderwijsopvattingen van Frobel heel duidelijk naar voren, zoals de hoogte van de lokalen en de kapstokjes die voorzien waren van keramiek tegels met dierfiguren. Eens waren er een 'huppelwaranda' en een 'zandprieel', maar die zijn helaas verdwenen.

Aan de rechterzijde bestaat de bebouwing uit percelen tweekappers, enkele met topgevels en erkers. In de gevel van Eksterlaan 1 bevindt zich een gevelsteen die gelegd is door Kees Sanders op 24-2-1921.

Eksterlaan 2

Een heel aardige kleine villa van rond 1920. Ook hier weer ramen met kleine roedenverdeling. Voormalig conciergewoning.

Voorzichtig bij het oversteken van de Parklaan.

De Lijsterlaan

Links staat een rij geschakelde tweekappers gebouwd door Bouwgrondmaat- schappij Stratum-Tongelre medio 1910. De landelijke huizen dragen schilddaken en de voorgevels zijn voorzien van erkers en inpandige voordeuren.

Links voor ons staat een hoekpand dat opvalt door zijn dominante mansarde kap die doorloopt tot op de benedenverdieping, die door de gootlijsten als het ware wordt overhuifd. Ook hier kennen de ramen kleine roedenverdeling.

Voor dit pand slaan we rechts de Uiverlaan in.

Uiverlaan

Eens heette deze laan Ooievaarlaan. Nadat de KLM in oktober 19.34 met een Douglas DC-2 de race London-Melbourne had gewonnen werd de laan, op verzoek van de bewoners, omgedoopt in Uiverlaan.

Uiverlaan 11-13

Een groot blok van twee woningen meteen kapconstructie in twee geledingen met aan weerszijden topgevels. Aan de straatzijde zien we erkers, waarboven eenvoudige decoraties in metselwerk.

Uiverlaan 17-19-21-23

Twee riante tweekappers met een landelijk karakter die een sterk overhellende kap dragen en onder de topgevels met hout beschot zijn. De voordeuren bevinden zich onder een inpandig portiek met aardige zitbanken. De ramen hebben kleine roedenverdeling.

Uiverlaan 25

Een romantische villa, met een overstekend zadeldak in twee geledingen, waarvan de topgevels met hout zijn beschot. Aan de voorzijde bevindt zich een erker met openslaande deuren. De vensters zijn voorzien van kleine roedenverdeling die niet authentiek is. De panden Uiverlaan 17-23 en 25 werden in 1909 gebouwd in opdracht van Bouwgrondmaatschappij Stratum-Tongelre naar ontwerp van architect E. Verschuyl uit Hilversum.

Aan het einde van de Uiverlaan slaan we links de Parklaan in en gaan de eerste straat links (Pluvierlaan) in.

Pluvierlaan

Mooi is dat de Pluvierlaan een ongeschonden bebouwing kent van de Bazelsignatuur. De hoekpanden dragen een laaguitgebouwde kap met opvallend hoge schoorstenen en hebben uitpandige garages voorzien van verspringende ramen in de deuren. De ingenieurswoningen in de Kievitlaan kennen raampartijen met kleine roedenverdeling.

Aan het einde van de Pluvierlaan komen we weer in de Lijsterlaan waar de Bazelpanden staan. Ogenschijnlijk lijken deze huizen identiek, maar bij nadere beschouwing kennen ze talrijke variaties.

Hier slaan we rechtsaf en draaien de eerste straat rechts in.

Kievitlaan

Weer een fraaie laan die aan beide zijden bebouwd is met de Bazelpanden. Het eerste huizenblok aan de linkerzijde heeft hoekpanden met een topgevel en laaguitlopende mansarde kap, terwijl de tussenpanden topgevels hebben en inpandige voordeuren voorzien van een latei in natuursteen. De panden aan de rechterzijde hebben deels erkers in de boven- en benedenverdieping. Van origine droegen alle huizen ramen met kleine roedenverdeling n waren de ramen van het tweede blok huizen aan de linker straatzijde voorzien van luiken.

We naderen de Parklaan en draaien rechtsaf.

Parklaan 26-28

Een blok van twee enorm grote Hanrath woningen. Het langgerekte schilddak is voorzien van opvallend hoge schoorstenen. Aan de Parklaan kennen de panden erkers. Het huis op nr. 26 draagt de naam 'Meidoorn' en is aan de linkerzijde uitgebouwd met een serre, waarboven een balkon. Het belendende perceel heeft aan de rechtergevel een inpandig terras. Op het terrein waar nu huize meidoorn staat lag eens het voetbalveld van voetbalvereniging Eindhoven.

Parklaan 32 - Huize Kempenheem

In een stijl die volledig afwijkt van de overige bebouwing van het Villapark is dit schitterende landhuis, dat uniek genoemd mag worden. Het chaletachtige pand heeft een sterk doorlopend zadeldak gedekt met rode leisteen. De top van de voorgevel is met hout beschot.

Let vooral op de aardige gewelfde dakvensters.

Aan de Parklaan heeft het landhuis een erker, waarboven een halfinpandig balkon. De rechtergevel is voorzien van een fraaie entree waar boven houten beschotting. Aan de kant van de Uiverlaan bevindt zich een erker. De stalen ramen, deels voorzien van luiken, zijn voorzien van glas-in-lood.

Kempenheem werd in 1940 gebouwd naar tekening van architect J.Rebel uit Laren. Opdrachtgever was textielfabrikant Wily Baekers van de Baekers-Raymakersfabriek, die gehuwd was met een dochter van sigarenfabrikant De Vlam.

Parklaan 34 - Huize Driehoek

De naam van deze villa verwijst naar de vorm van het perceel waarop het gebouwd is. De villa wordt gedekt door een overstekend schilddak en is aan de rechterzijde uitgebouwd met een portiek waaronder zich de voordeur bevindt.

Aan de Parklaan kent de villa een vijfkantige erker met balkon en links daarvan een tuinkamer waarboven een groot balkon.

Deels zijn de vensters voorzien van kleine roedenverdeling en luiken. In een recent verleden werd de architectuur van de villa geweld gedaan door een storende vleugelaanbouw.

Naar ontwerp van de vermaarde architect-ontwerper Karel P. C. De Bazel werd de villa in opdracht van textielfabrikant A.C. Schellens gebouwd. Later werd de uit 1916 stammende villa bewoond door ir. Mohr, directeur van de Philips glasfabriek, die gehuwd was met een dochter van zeepfabrikant Redele.

We gaan de tweede straat rechts gaan we in (Leeuweriklaan).

Leeuweriklaan 9

De zijgevel van dit grote herenhuis kent een topgevel met onder de kap een klein houten balkon dat tevens fungeert als afdakje boven de voordeur.

Leeuweriklaan 22

Een vrijstaande villa uit de twintiger jaren van de 20e eeuw. Het pand heeft aan de straat zijde een erker, waarboven een balkon. Naast enige ornamenten in baksteen, heeft het stalen ramen met kleine roedenverdeling. Opmerkelijk is het hoge zadeldak met een uitloper aan de rechterkant.

Vervolgens ziet men aan de linkerzijde een fraaie rij Hanrath' panden, deels met topgevels een erkers. Aardig zijn de halfronde bovenlichten boven de voordeuren.

Leeuweriklaan 7-5-3-1

Twee percelen met tweekappers die schilddaken dragen,uitlopend tot boven de voordeuren. De voorgevels hebben erkers en kennen op de bovenverdieping marquetterie in schoon metselwerk. Deze panden van rond 1910, werden gebouwd door Bouwgrondmaatschappij Stratum-Tongelre.

Aan het einde van de straat slaan we linksaf en gaan de eerste straat links in (Koekoeklaan).

Koekoeklaan 5-7-9-11

Een groot blok sobere herenhuizen van rond 1920 met hoekpanden voorzien van een topgevel en erker.

Koekoeklaan 2-4-6-8

Een dubbelbok gespiegelde herenhuizen met mansarde kap. De voordeuren bevinden zich in een toogvormig portiek. Van origine kennen de bovenlichten van deze panden bovenlichten met kleine roedenverdeling. Ook hier hebben de hoekpanden een topgevel.

Koekoeklaan 10-12

Weer een blok van gespiegelde herenhuizen met mansarde kap, topgevels en erkers. Het eerste pand kent bovenlichten met glas-in-lood en het volgende pand heeft bovenlichten met kleine roedenverdeling.

Koekoeklaan 13-15

Markant is dit dubbelherenhuis zeker te noemen. Onder het afgeplat schilddak bevinden zich in de voorgevel op de beneden- en bovenverdieping erkers. Pand nr. 13 heeft op de bovenverdieping een houten beschotting.

De voordeuren dragen luifels in geschilderd natuursteen. Ook deze panden dateren van rond 1920.

Koekoeklaan 17

Van bijzonder fraaie architectuur is deze grote vrijstaande villa met gebroken schilddak dat naar rechts sterk uitloopt. Aan de linkerzijde heeft de villa een gevel met erker. Alle vensterpartijen zijn voorzien van kleine roedenverdeling, behalve de mooie glas-in-loodramen in het trappenhuis aan de linker gevel.

Een inpandig balkon bevindt zich aan de achterzijde.

Koekoeklaan 19

Werkelijk allure heeft deze villa die een afgeplat, deels mansarde schilddak heeft. In het midden van de voorgevel bevindt zich een mooie voordeurpartij, terwijl de rechter zijgevel een grote halfronde erker heeft alsmede tuindeuren. Een pand uit dezelfde tijd als de meeste huizen in deze laan.

Koekoeklaan 14-16-18-20

Gespiegeld heten deze twee blokken tweekappers met afgeplat schilddak en topgevel. Status kennen de huizen wel, maar zijn sober. Boogvormige portieken omgeven de voordeuren.

Gekomen aan de Parklaan, slaan we rechtsaf.

Pand hoek Parklaan 42a-hoek Koekoeklaan

Een gepleisterde villa uit de twintiger jaren van de 20e eeuw met een gewelfd schilddak gedekt met leien. Een erker met tuindeuren bevindt zich aan de Parklaan en de voordeur met luifel aan de Koekoeklaan.

Aan de feitelijke achterzijde is een kleine serre gebouwd. Deze villa was jarenlang de ambtswoning van de burgemeester van Eindhoven.

Parklaan 44-46

Een blok van twee gespiegelde villa?s met aan de straatzijde topgevels, erkers en balkons. De onderpuien zijn uitgevoerd in schoon metselwerk en de bovenverdiepingen in geschilderd stucwerk. De ramen hebben bovenlichten voorzien van glas-in-lood en dragen allen luiken. De panden zijn medio 1910 gebouwd.

Parklaan 48 - Huize Arad

Zo werd dit stijlvolle herenhuis genoemd door dokter J.L. Raupp toen hij het in 1919 betrok. Het mooi geproportioneerde pand kent traveen in baksteen op de hoeken en deuromlijsting. Timpanen sieren zowel voordeur als dakkapellen. De naam 'Arad' herinnerde aan het gelijknamige stadje op de grens van Hongarije en Roemeni vanwaar de familie Raupp oorspronkelijk stamt. Tijdens de Oostenrijkse successieoorlog was ene chirurgijn Raupp in dienst bij een legereenheid die in Bergeyk gelegerd was. Hier vestigde hij zich na afloop van de oorlog in 1748.

Na het overlijden van dokter Raupp in 1927 vestigde dokter H. de Raadt zich in dit pand dat hij de naam "t Honk' gaf.

We gaan rechts de Merellaan in.

Merellaan 22-20-18

Op de hoeken van fraaie blok van drie herenhuizen bevinden zich opmerkelijke uitgebouwde topgevels voorzien van een rozetraam, alsmede toogvormige ramen met glas-in-lood. De tussenwoning kent een grote erker. Alle drie de panden hebben stalen ramen met kleine roedenverdeling.

Ook dit zijn panden uit de twintiger jaren van de 20e eeuw.

Merellaan 23-21

Uit dezelfde periode, maar heel anders van bouwstijl zijn deze romantische herenhuizen met overkapte topgevels, voorzien ovale ramen. Het rechter huis heeft een erker en het linker een serre. Op de eerste verdieping van beide panden bevindt zich een groot inpandig balkon.

Het herenhuis heeft aan de voorzijde links een erker en een balkon boven de serre. De bovenlichten van de raampartijen zijn voorzien van kleine roedenverdeling.

Merellaan 19

Een stijlvolle villa met overhellend zadeldak gedragen door stenen steunberen. Boven de voordeur aan de linkerzijde bevindt zich een uitgebouwd afdak. Verder kent het pand enige decoratie in baksteen. Opnieuw een mooie villa van medio 1920.

Merellaan 16

Sober, maar statig is deze villa die een mansarde schilddak heeft. Het pand heeft aan de voorzijde erkers in de beneden- en bovenverdieping. De entree ligt aan de rechter zijgevel en is voorzien van een portiek.

Merellaan 14-12

Deze gespiegelde tweekapper heeft aan de voorzijde uitgebouwde erkers voorzien van een balkon en overdekte voordeuren. Beide panden worden gedragen door een afgeplat schilddak. De topgevels aan de zijgevels zijn in de nok met hout beschot. Bouwjaar ca. 1920.

Merellaan 10

Van ongeveer 1910 dateert dit vrijstaande herenhuis met gebroken kap.

Aan de straatzijde bevindt zich op de eerste verdieping een inpandig balkon en decoraties in gele steen. De vensters zijn voorzien van bovenlichten met kleine roedenverdeling in gekleurd glas.

Merellaan 17-15-13-11

Een blok van vier herenhuizen, waarvan de hoekpanden topgevels en erkers hebben. De voordeuren dragen een luifel. Ook hier ziet men bovenlichten in de ramen met kleine roedenverdeling.

Merellaan 8-6

Twee gespiegelde herenhuizen met topgevel en inpandige voordeuren met daarboven een balkon. In de bovenlichten van de ramen treft men kleine roedenverdeling voorzien van gekleurd glas. Beide woonhuizen hebben versieringen in gele baksteen en geschilderd stucwerk.

Merellaan 4-2

Fraaie diep uitgebouwde herenhuizen met topgevels, waarvan de bovenverdiepingen opgetrokken zijn in grijze steen. De topgevels dragen erkers die daarboven zijn bezet met halfronde pannen. De ramen zijn deels voorzien van kleine roedenverdeling. Merellaan 2 is aan de rechterkant sterk uitgebreid.

Merellaan 1

Dit hoekpand maakt deel uit van een rij herenhuizen aan de Fuutlaan die een mansarde kap hebben.De ramen kennen bovenlichten met kleine roedenverdeling.

Gekomen aan de Fuutlaan slaan we linksaf.

De Fuutlaan was eens losweg van de spoorwegen en is allesbehalve een mooie laan. We hebben aan de linkerzijde het zicht op de achtergevel en de tuin van Van Lanschot Bankiers, alsmede de bijbehorende portierswoning.

Van uit de Fuutlaan slaan we linksaf de stationsweg in en vervolgen gaan we de eerste straat rechts (Parklaan) in.

De Dommelbrug

De huidige brug dateert van 1931 en is gebouwd in baksteen met ornamenten in natuursteen en ijzer. De zes mooie boogvormige lantarens die eens de brug sierden zijn al in de jaren zestig van de vorige eeuw verdwenen.

De eerste brug die eindhoven met Tongelre verbond kwam er in 1883. Het was niet meer dan een hoge voetgangersbrug. Een hoge boogbrug was noodzakelijk om grondstoffen en producten per schuit te vervoeren van het kanaal naar de Woenselse watermolen.

Op particulier initiatief werd rond 1906 een rijbrug aangelegd.

Parklaan 66

Een kapitale villa gebouwd in rode baksteen die stamt van ca. 1920.
Het pand draagt een afgeplat schilddak en heeft aan de Parklaan een topgevel.
Aan de linkerzijde bevindt zich een uitgebouwde serre waarboven een terras, alsmede een erker en een inpandig balkon op de eerste verdieping. In de rechter zijgevel bevindt zich de mooie voordeur met luifel voorzien van fraai siersmeedwerk en een erker. De villa heeft stalen ramen in kleine roedenverdeling met bovenlichten voorzien van glas-in-lood. Familie Hoppenbrouwers-Kievits, firmant van sigarenfabriek "de Speurder" liet deze 'moderne' villa bouwen.

We gaan nu terug over de Parklaan.

Parklaan 62

Volgens de inscriptie in de hardstenen ornamenten rond de voordeur werd deze speelse villa anno 1907 gebouwd in opdracht van steenfabrikant Joh. Gloudemans. Van origine droeg de villa een leisteen dak.

In de voorgevel is de monumentale entree gelegen met een hardstenen trap. Boven de ingang bevindt zich een balkon dat gedragen wordt door eenvoudig gedecoreerd hardsteen en overkapt wordt door een houten baldakijn, gedekt met rode leisteen. Aan de linkerzijde is op de eerste verdieping een torentje aangebracht voorzien van vensters en een hoge spits.

Het gehele pand is rijkelijk voorzien van ornamenten in geschilderd stucwerk, de onderpui is bezet met hardsteen

In 1957 vond het Eindhovens Studenten Corps hier haar onderkomen die er ook een mensa had. Na een felle brand stond het pand er jarenlang troosteloos bij om vervolgens op particulier initiatief in oude luister te worden hersteld.

Parklaan 60-58

Een blok van twee grote herenhuizen met aan drie zijden topgevels. Pand nr. 60 heeft een grote zeven-kantige erker voorzien van balkon met openslaande deuren. De voordeur van dit huis, voorzien van een gebogen luifel, bevindt zich in de zijgevel.

Ook het pand nr. 58 heeft aan de straatzijde een erker, maar van bescheidener afmeting. Mooie raampartijen sieren de zijgevel, van dit huis. De ramen van beide panden zijn voorzien van vensterluiken. Architectenbureau Verschuyl & zn. ontwierp in 1911 deze panden in opdracht van linnenfabrikanten A. Bisdom en F. Van Dissel. De textiel-fabriek van de opdrachtgevers heette van den Briel & Verster.

Deze fabriek (thans Effenaar) aan de Dommelstraat werd opgericht rond 1860 en gespecialiseerd in damasten tafellinnen en beddengoed. Daarnaast kende de fabriek een wereldvermaarde borduurderij. Men werkte er naar ontwerpen van beroemde kunstenaars, als Lebeau, Ver sluis en Escher.

Parklaan 56a - De Wigge

Heet dit landhuis dat in 1934 verrees naar tekening van architectenbureau E. Verschuyl & zn. In opdracht van textielfabrikant P. Hegener die gehuwd was met een dochter van sigarenfabrikant De Vlam.

Voor die tijd was dit landhuis opgetrokken in gele baksteen.beslist modern te noemen. De voorgevel kent een erker en een halfrond raam. Op de eerste verdieping bevindt zich een inpandig balkon.

Moderne stalen ramen geven het landhuis een eigentijds aspect.

Parklaan 56 - Het Stroohuis, Later Balkwiel

Dit landhuis is gebouwd voor de sigarenkistenfabrikant F. van Dijck en werd vanaf 1930 bewoond door de familie van zeepfabrikant Redele. Het grote rieten wolfdak geeft het geheel een landelijke uitstraling. Onder de topgevel is een erker en een balkon. Met relief in baksteen is een sierrand aangebracht boven de ramen. De ingang bevindt zich aan de zijkant. In het interieur zijn de hal met lambrisering en trappartij nog grotendeels authentiek, evenals de plafonds met stucwerk.

Het landhuis dateert van 1916 naar tekening van architect Karel P.C. De Bazel. Van Dijck, eigenaar van sigarenkistenfabriek 'Juliana', gaf het de naam 'Stroohuis'. De uit de zuidelijke Nederlanden afkomstige familie Redele was eigenaar van zeepfabriek "De Lelie" aan de Kanaalstraat, die later verhuisde naar de Tramstraat. De familie Redele nam de naam 'Balkwiel' mee van hun vorige villa op de hoek Kanaalstraat-Vestdijk.

Parklaan 54 - De Gooren

Huize De Gooren is gebouwd in opdracht van linnenfabrikant J. Elias. Het afgeplatte schilddak loopt hol uit naar een grote overstek. De erkers links en rechts van de ingang lopen over de volle hoogte van de voorgevel door. De bovenlichten van de samengestelde ramen en de ramen van de dakkapellen zijn voorzien van glas in lood. De ingang bevindt zich in een rondboog portiek met een omlijsting van baksteen afgewisseld met natuursteen.

Het huis is weer een ontwerp van ontwerp van J.W. Hanrath en werd gebouwd in 1916. De joodse familie is van origine afkomstig Pattersen bij Hannover. In 1856 vestigde Joseph Elias zich in Stratum, maar verhuisde niet lang daarna naar Strijp. Zijn kleinzoon liet dit huis bouwen.

We steken nu over naar:

Parklaan 99 - Huize 'de Laak'

Villa De Laak is gebouwd in opdracht van A.F. Philips. Deze fabrikantenvilla is gericht op de hoek van de Parklaan en de Nachtegaallaan. De bijbehorende dienstgebouwen liggen aan de Nachtegaallaan. Ze zijn in dezelfde Um 1800 stijl maar soberder uitgevoerd. Aan de rechthoekige plattegrond van de villa is aan beide zijkanten een lage uitbouw geplaatst met dakterras. Het symmetrische geheel in baksteen met gepleisterde kroonlijst heeft een afgeplat schilddak gedekt met leien. De linker en rechterhoeken komen iets naar voren. De topgevels hier zijn voorzien van timpanen, gedragen door gemetselde pilasters met een Ionisch kapiteel. De voordeur zit tussen twee natuurstenen zuilen in het midden van de gevel. Het geheel is voorzien van diverse natuurstenen decoratieve elementen zoals guirlandes en sluitstenen. Het interieur is grotendeels nog origineel. Het hele terrein wordt door omgeleid Dommel-water omgeven. De tuinaanleg met vijver is oorspronkelijk ontworpen door L. Springer.

Het echtpaar Philips-de Jongh gaf in 1906 aan Johan Willem Hanrath opdracht tot de bouw van het majestueuze huis. Voorheen woonde de familie aan de Vestdijk en verhuisde in 1907 naar de Parklaan. Het interieur wordt gedomineerd door de grote hal en trappenhuis. De woonvertrekken kennen prachtige haardpartijen, parketvloeren en plafonds. En lambriseringen in exotische houtsoorten. In huize 'de Laak? bevindt zich een van de grootste particuliere kunstverzamelingen van Europa. Na een stageperiode aan de effectenbeurs in Londen, treedt Anton

Philips in 1895 toe tot de gloeilampenfabriek aan de Emmasingel, die in 1891 gesticht werd door zijn vader, B.F.D. Philips. Het bedrijf stond onder leiding van zijn broer ir. Gerard Philips en draaide grote verliezen. De handelsgeest van Anton Philips, die voornamelijk gericht was op het buitenland, bracht het bedrijf in korte tijd tot enorme bloei. Eerst na 1920 groeide de fabriek uit tot een wereldconcern.

Even gaan we rechtsaf de Nachtegaallaan

Nachtegaallaan 2-4, 2a

Dubbele dienstwoning, oranjerie, koetsierswoning en koetshuis. De panden behoren bij villa De laak en zijn uitgevoerd in de zelfde stijl. Zie Parklaan 99.

We steken hier over en staan voor een schitterende smeedwerk poort

In Art-Decostijl, die de mooiste van Eindhoven genoemd mag worden en behoort tot het complex Dommelhoef.

Parklaan 97 - Huize Elsheim, later Dommelhoef

Villa Elsheim, thans Dommelhoef, is gebouwd in opdracht van fabrikant J. Bruning, oprichter van de NV Houtindustrie Picus, die het pand bewoonde tot zijn dood in 1934. Daarna werd hier het Diaconessenziekenhuis gevestigd. De villa in een eclectische stijl, heeft gepleisterde gevels onder een samengesteld schilddak met geglazuurde Romaanse pannen. De gevel aan de straatkant is gericht op de hoek van de Parklaan en de Nachtegaallaan. In het midden boven trappen en bordes komt een deel naar voren dat boven elkaar een erker, een balkon en een inpandig balkon bevat. De tweede verdieping ligt iets terug achter een borstwering. Het dak boven het middendeel lijkt hierdoor met een flinke overstek nog sterker naar voren te komen. De achtergevel heeft een terug liggend middendeel met een erker boven de ingang. Bloemmotieven zijn veelvuldig toegepast als decoratie. Gedetailleerd houtwerk, beschilderd cassetteplafond en glas in lood zijn in de hal met trappenhuis gaaf bewaard gebleven.

De Amsterdamse architect A. Salm tekende dit pand naar voorbeeld van een Duits landhuis. De parkachtige tuin werd ontworpen door tuinarchitect Sanders uit Haarlem. Haar naam dankt de villa aan Else von der Nahmer, dochter van de Eindhovense textiel fabrikant H. von der Nahmer, met wie Jean Bruning in 1903 in het huwelijk trad.

Jean H.J. Bruning was mede-eigenaar van sigarenkistfabriek J. Bruning & zn., de latere Picus-houtindustrie. De familie Bruning was afkomstig uit het Duitse Langendiebach, waar het reeds een sigarenkisten fabriek bezat. Voor hun zoon August stichtten zij medio 1880 een sigarenkisten fabriek in Eindhoven. Aanvankelijk trachtte Jean Bruning zijn geluk te beproeven in Amerika maar keerde van daaruit naar Eindhoven om in 1884 de leiding van zijn broer over te nemen.

In 1935 verhuist de Vereniging voor Protestantsch-Christelijke Ziekenverpleging Eindhoven, voorheen gevestigd op Parklaan 81, zich in ie villa en bracht er het zusterhuis onder. Eind 1939 kwam achter de villa een nieuw ziekenhuis tot stand dat op 13 januari 1940 geopend werd. Een deel van het ziekenhuis werd tijdens de tweede wereldoorlog gevorderd door de Duitse bezetter en werd Feld-lazarett. Een geheel nieuw ziekenhuis opende in 1953 hier haar poorten en kwam er in 1956 een uitbreiding tot stand. Na de verhuizing in 1966 naar een volledig nieuw ziekenhuis aan de ds. Theodor Fliednerstraat werd het complex een verpleegtehuis met revalidatie inrichting en kreeg het de naam 'Dommelhoef'.

Parklaan 95

Villa Gran Ville is gebouwd in opdracht van de tabaksfabrikant R. Mignot. In de architectuur zijn elementen van de chaletstijl verwerkt. De voorgevel heeft links en rechts naar voren komende topgevels die voorzien zijn van windveren. In de linkergevel zit een inpandig balkon. De ingang is, geplaatst in een gebogen omlijsting die uitgevoerd is in metselwerk dat verticaal wordt afgebogen. Het interieur met hal, trappartij en kamer en suite verkeert vrijwel nog in oorspronkelijke staat, zoals te zien is aan de lambriseringen, vloeren en plafonds. Achter het huis bevindt zich een betegeld terras met een trap naar de tuin. In de tuin staan nog bomen uit de tijd van de bouw.

In de achtergevel bevindt zich een natuurstenen gevelsteen met het opschrift 'R.Mignot / 9 mei 1916?. Uit dat jaar stamt dit kapitale pand naar ontwerp van architect J. Th. J. Cuypers uit Amsterdam. Van origine komt de familie Mignot uit midden Frankrijk om, als gevolg van de Franse revolutie, de wijk te nemen naar het plaatsje Granville.

Vandaar de naam van deze villa. Vervolgens emigreerde de familie naar Charleston in het Amerikaanse Zuid-Carolina. De gefortuneerde Adolph John Mignot vestigde zich in 1851 in Eindhoven en zijn familie volgde hem in 1857. In 1858 gaat Adolph Mignot een vennootschap aan met zijn zwager A.A.M. De Block die resulteert in de stichting van sigarenfabriek 'Mignot & De Block'. In 1911 introduceert de firma, onder de naam Crescent Cie, de sigarettenindustrie. Huize 'Granville? wordt thans bewoond door de familie Mignot -Biermann.

Parklaan 52

Een kapitale villa uit 1922 naar tekening van E. Verschuyl uit Hilversum. Opdrachtgever was de luciferfabrikant J.L. Wyers die voorheen aan het Stationsplein woonde. Aan de Parklaan bevindt zich een terras met openslaande deuren in de deuren, waarboven zich nog een erker bevindt. De linkerzijde is uitgebouwd met een bordes, gedragen door pilaren. Links heeft de villa een veranda eveneens voorzien van pilaren met daarop een balkon. De ramen hebben bovenlichten met kleine roedenverdeling en zijn op de benedenverdieping voorzien van luiken. Zwarte lei dekt het afgeplatte schildak dat vier schoorstenen draagt met kappen.

De parkachtige tuin met waterpartij en natuurstenen brug is aan drie zijden omgracht.

Voor de komst van, Van Lanschot Bankiers werd het pand bewoond door de familie van Walsem-Debois, lid van de raad van bestuur van de N.V. Philips. Op heel geslaagde wijze werd de villa sterk uitgebreid door Van Lanschot aan het eind van de vorige eeuw.

Parklaan 93 - Huize 'de Meerle'

In 1917 werd deze markante bakstenen villa ontworpen door de Hilversumse architect J.W. Hanrath voor de sigarenfabrikant G. De Jongh, die een broer was van mevrouw A.H.E.M. Philips-de Jongh. Het pand met hoog schilddak heeft aan de Parklaan een erker. Alle raampartijen hebben kleine roedenverdeling en dragen luiken. Helaas wordt de villa ontsierd door ongelukkige uitbreidingen en industriele schoorsteen. Sedert tal van jaren is hier het academisch genootschap gevestigd.

Parklaan 50-hoek Merellaan 24

Bijzonder mooi is dit blok van twee villa's die dateren uit het begin van de twintigste eeuw. Pand nr. 50 heeft een halfronde hoekgevel en aan de zijgevel een uitgebouwd portiek met voordeur. In deze gevel bevinden zich glas-in-lood ramen. Aan de Parklaan ziet men een erker met daarboven een balkon. Bijzonder is dat in de topgevel van pand nr. 50 zich een raam bevindt in I-vorm, terwijl het belendende pand hier een raam kent in omgekeerde vorm. Dit pand heeft een riante ingang aan de Merellaan met glas-in-lood ramen en een gewelfde luifel. Daarboven is een inpandig balkon met veel houtwerk. Aan de Parklaan treft men bij dit huis een grote vijfhoekige serre met balkon. Hier en daar kennen de panden eenvoudige versieringen in metselwerk. De ramen hebben bovenlichten met kleine roedenverdeling.

Parklaan 91-89

Twee gespiegelde Hanrath woningen die aan de straatzijde erkers hebben. De zijgevels zijn boven de voordeur uitgebouwd en dragen glas-in-lood ramen. Naar achter toe hebben deze gevels een laag aflopende mansarde kap. Alle ramen hebben kleine roedenverdeling, terwijl die van de benedenverdieping zijn voorzien van luiken. Pand nr.89 heet 'De Lijsterbes'.

Parklaan 87-hoek Reigerlaan 2

Op deze hoek weer twee Hanrath woningen die ver naar achteren zijn uitgebouwd. De voordeuren bevinden zich onder een sterk aflopend mansarde dak. Aan weerszijden van de voordeuren zien we erkers. De ramen van deze panden hebben kleine roedenverdeling en zijn op de benedenverdieping voorzien van luiken.

Parklaan 85

Anno 1911 werd dit hoekpand ontworpen door architect C. Prey voor sigarenfabrikant D. Meerstadt. Opmerkelijk voor die tijd is dat er direct een garage bij werd gebouwd. Aan de Reigerlaan ziet men een erker en op de eerste verdieping een mooi glas-in-lood raam in art-deco-stijl. De voordeur draagt een luifel en aan de linkerzijde van het huis bevindt zich een schoorsteen die aan de onderkant is gedecoreerd in metselwerk.

Pand hoek Koekoeklaan-Parklaan

Aan de Parklaan kent dit mooie pand onder de overkapping een topgevel in vakbouw met gele steen.met op de benedenverdieping een erker waarboven een balkon. De ramen van het pand hebben bovenlichten met kleine roedenverdeling Het huis dateert van omstreeks 1910 en werd jarenlang bewoond door de familie Paul Mignot-Schellens.

Parklaan 83

Charles de Haes, firmant van de ouderlijke textielfabriek aan de Dommelstraat liet de landelijke villa bouwen in de tuin van zijn vorige woning op Parklaan 81. Van oorsprong droeg het pand een rieten kap.

Naast de voordeur met luifel aan de Parklaan bevindt zich een erker. De ramen zijn merendeels voorzien van glas-in-lood en luiken sieren de ramen van de benedenverdieping. In de tweede helft van de vorige eeuw was hier de stichting Eindhovense muziekschool gevestigd. Thans is het een studentenhuis.

Parklaan 42

Rond de jaren dertig van de 19e eeuw moet deze 'moderne' villa gebouwd zijn. Onder het gewelfde zadeldak, voorzien van schoorstenen met kappen bevindt zich op de begane grond een terras met tuindeuren. Rechts van de voordeur is een erker onder een overstekend dakje. Het pand heeft stalen ramen met kleine roedenverdeling.

Parklaan 81

Een wat hoger gelegen kolossaal pand dat in opdracht van textielfabrikant Charles de Haes in 1927 gebouwd werd naar ontwerp van architect J. De Lugt uit Haarlem. Heel opvallend is het leien schilddak dat ver uitsteekt en voorzien is van dakkapellen die ook weer een schilddak dragen. Alle raampartijen droegen in het verleden vensterluiken en kennen bovenlichten met kleine roedenverdeling. Opmerkelijk zijn de bewerkte spanten die onder de daklijsten uitsteken. Aan alle zijden is het pand voorzien van gestileerde motieven in metselwerk.

Rechts ziet men een uitgebouwde serre met veranda waarboven een groot balkon. In 1933 opende het diaconessenhuis hier haar deuren en stonden de ziekenwagens onder de veranda geparkeerd. Na het vertrek van het Diaconessenhuis in 1940 zat de 'Ortskommandantur' in het pand en bleef daar de hele oorlog gevestigd. Nadien vestigde er zich G.G.D. Eindhoven en met name de schoolarts.

Parklaan 40-38

Een gespiegeld blok van twee ingenieurswoningen van de Bazel signatuur. Aan de straatzijde hebben de panden topgevels en tuindeuren die overkapt zijn door een laagdoorlopend zadeldak. De zijgevels dragen voordeuren met uitgebouwd portiek, waarboven kleine balkons.

Parklaan 79-73

Van 1919 stammen deze twee blokken gespiegelde herenhuizen met landelijke uitstraling.naar ontwerp van K.P.C. De Bazel. De huizen hebben brede vooruitspringende hoeken met schilddaken die tot op de benedenverdieping reiken. De voordeuren bevinden zich in een inpandig portiek. Ook hier zien we ramen met kleine roedenverdeling.

Parklaan 36

Een mooi complex van drie grote herenhuizen van medio 1910. De hoekhuizen dragen topgevels en erkers met balkon. Het rechter hoekpand heeft een -houten beschot onder de kapen een luifeltje boven de voordeur. De tussenwoning heeft een inpandige voordeur. De ramen van dit complex hebben bovenlichten met kleine roedenverdeling.

Hier keren we terug naar Tongelre. Hier gaan we linksaf (Meerkollaan) en gaan rechts de Kalverstraat in.

Kalverstraat

Meteen links zien we de drukkerij en kantoor van Drukkerij Lecturis B.V. opgetrokken in grijs natuursteen, gedecoreerd met grijze keramiek tegels. De raampartijen in zwart en purper dragen donker getint glas. De moderne architectuur van dit pand is van hoge artistieke waarde. Ook de fraaie tuin is van bijzondere artistieke kwaliteit.

Kalverstraat 66

In de Architectuurroute van Eindhoven is dit woonhuis uit 1961 opgenomen dat gebouwd werd naar tekening van Van der Laan, Hansen en Van Hal. Aan de linkerzijde heeft het pand een erker in de vorm van een bloemenkas. Het trappenhuis heeft een halfronde gevel en is naar rechts uitgebouwd. Deze uitbouw is deels met hout beschot en voorzien van een carport.

De woningen aan de linkerkant en aan het einde rechts van de Kalverstraat zijn noodwoningen die kort na de Tweede Wereldoorlog door Philipspersoneel in hun vrije tijd werden gebouwd.

Over de overweg zien we meteen links een aantal aardige panden van rond 1900, die samen een mooi straatbeeld opleveren.

Tongelresestraat 441

Oud-burgemeester J.L. van Engeland van Tongelre liet in 1937 deze statige villa bouwen tegen een bouwsom van f 14.000,--. Het huis met serre was indertijd modern en comfortabel. Stalen ramen waren toen een novum.

Tongelresestraat 443

Hier woonde de familie Van Engeland voordien. Het mooie huis heeft een mansardekap voorzien van twee speels geornamenteerde ronde dakramen.

De vensterbanken zijn uitgevoerd in groen geglazuurde baksteen.

Let vooral op de rijk bewerkte voordeur. De bouwkosten van dit pand bedroegen fl. 8.000,--.

Tongelresestraat 448-450

Twee woningen onder een zadeldak. De gepleisterde huisjes stammen volgens de muurankers van 1871. Duidelijk is hier te zien dat van een rooilijn op de Tongelresestraat nauwelijks sprake was.

Over de tweede overweg gaan we de eerste straat links in (Ceramlaan). Aan het eind van de Ceramlaan staan we voor het Wasven.

Wasven en beukenlaantje

Het Wasven bestaat uit een kasteelpark en een naastgelegen ven. Het is een uniek stukje natuur met eeuwenoude bomen zoals rode beuken, platanen en acacia's. In het kasteelpark staat zelfs een exemplaar, waarvan de ouderdom geschat wordt op 350 jaar; een zeldzaamheid In Nederland. Daar naast is het gebied de verblijfplaats van vele zeldzame plant- en diersoorten. De laatste, jaren ging het echter slecht met dit historisch stukje Eindhoven.

Een wandeling door dit unieke gebied is zeer de moeite waard.

Via het fietspad bereiken we de rechts gelegen beukenlaantje.

De Beukenlaan is het laatst overgebleven deel van een kilometerslange oprijlaan van het kasteel "Het Hoffken van Tongelre", dat teruggaat tot 1375. De laan liep vanaf het kasteel via Nuenen naar Woensel. De beuken zelf zijn ongeveer twee en een halve eeuw oud. Aan het begin van de Beukenlaan ligt het Wasven.

De Beukenlaan was in 1830 een zandweg die van de Koudenhovenseweg naar kasteel 't Hof leidde dat in 1872 werd verkocht aan Jhr. Smits van Eckart, compleet met boerderij, schuur en stallen. In datzelfde jaar werd een nieuw "kasteel" gebouwd voorzien van een grotere tuin. Philips kocht het landgoed in 1920 aan en liet het in 1930 slopen. Op de plaats van de 17e eeuwse boerderij werd in 1941 een nieuwe boerderij gebouwd. De gemeente Eindhoven kocht het gebied in 1980 aan. Met de loop der jaren verslechterde de situatie ter plekke. Beukenlaan en Wasven werden bedreigd door oprukkende nieuwbouw. Verder werd in geen jaren onderhoud gepleegd aan de bomen.

Wijkcentrum "Het oude Raadhuis", gelegen aan 't Hofke, heeft tot doel het bevorderen van het welzijn in de wijk Tongelre, Eindhoven. Een van de drie pijlers van het wijkcentrum is de werkgroep SMS. Deze werkgroep organiseert activiteiten die de leefbaarheid In Tongelre verbeteren. Voor een van de aandachtspunten, het unieke gebied Wasven en Beukenlaan, is een aparte belangengroep opgericht: SMS/belangengroep "de beuk erin". Het doel van "de beuk erin" is om op korte termijn het cultuur- en natuurhistorisch gedeelte van Tongelre (het Wasven en de Beukenlaan) te behoeden voor verder verval en acties te ondernemen om dit unieke gebied voor volgende generaties te bewaren.

Met tal van ludieke acties en de acties 'Samen'Snoeien' en 'Samen Planten' heeft deze werkgroep haar doel bereikt. Enkele oude bomen werden gekapt, bestaande bomen verzorgd en ruim dertig nieuwe volwassen beuken gepland, dankzij de inzet van veel vrijwilligers, sponsors zijn deze beuken geplant, dankzij inzet van veel vrijwilligers, sponsors en de gemeente Eindhoven. Op 9 november 2002 heeft burgemeester Welschen de laatste beuk geplant.

De Kasteelboerderij

Frits Philips liet deze langgevelboerderij naar Brabants model bouwen, compleet met bakhuis en schop voor het stallen van de voertuigen. Alleen is het geen Brabantse, maar Vlaamse schop geworden. De boerderij draagt een rieten wolfskap en heeft vensters met kleine roedenverdeling voorzien van luiken. In de kopgevel bevindt zich een polychrome keramiek gevelsteen die herinnert aan kasteel 't Hofke. De voorgevel van de boerderij ligt aan de Celebeslaan en daar vandaan gaan we links de Celebeslaan in.

Een aardig zicht heeft men hier op een aardige rij woningen van verschillende architectuur en jaren, gelegen aan de Koudenhovenseweg die genoemd is naar de Belgische adellijke familie Van Coudenhoven, die eens het kasteel bezaten.

Koudenhovenseweg 202

Dit statige schoolgebouw stamt van 1959 en werd gebouwd als R.K. Basisschool 't Hofke. Thans is Protestants Christelijke basisschool 'De Boog' hier gevestigd.

In de voorgevel bevindt zich een ongesigneerd gevelplastiek door Theo van Amstel '0. L. Vrouw'. 'Staal, beschilderd 190x3 50x12 cm.

Met de St. Martinuskerk in het vizier zijn we gekomen aan het einde van het tweede deel van 'Rondje Tongelre'.

Samenstelling: Han Broekx

Fotografie: Yvonne Henderson

Uitgave: 't Oude Raadhuis, april 2003

Met medewerking van Piet Haans en Rien Koster