Toespraak burg Mikkers dodenherdenking 4 mei 2011
Welkom hier bij ons klokmonument, dames en heren, jongens en meisjes,
Ik kijk ieder jaar weer uit naar dit moment, als ik zie hoe we met velen hier de 4-mei gedachte beleven. Samen herdenken, terugkijken op vijf jaren oorlog. Om eer te bewijzen aan onze medeburgers die in die jaren én na onze bevrijding gevallen zijn.
Uitkijken naar een herdenking. Dat klinkt u misschien raar in de oren. Toch is het zo. De verbondenheid die we hier samen met elkaar voelen en uitstralen, doet mij goed. En ik denk dat u, op dit moment, datzelfde gevoel hebt.
Hoe anders was het in de oorlogsjaren. Onzekerheid wie wel en wie niet te vertrouwen was. Ik zag vorige week toevallig op TV een programma over een zoon die al jaren probeert uit te vinden waarom zijn vader als represaille door de bezetter werd gefusilleerd. Samen met vier willekeurig gekozen anderen, omdat het verzet een succesvolle actie had uitgevoerd. Naar nu bleek, omdat hij toevallig op een lijstje stond, met als bijgeschreven aantekening “anti-Deutsch”. Die willekeur, en om onschuldige mensen te laten boeten als afschrikwekkend voorbeeld, die onzekerheid die in een rechtsstaat gelukkig niet bestaat, die trof me tijdens het zien van de beelden. Maar ook het verdriet dat nu nog op het gezicht van de zoon af te lezen was. Met een ingesleten ‘waarom’ waarop eigenlijk geen antwoord te geven is.
Het nationaal comité 4 en 5 mei heeft dit lustrumjaar het thema 'Vrijheid op straat' gekozen.
Een goede keuze als je het mij vraagt. Vrijheid begint immers op straat, de plaats waar mensen elkaar ontmoeten, gedachten en gevoelens uitwisselen. Voor ons is dat vanzelfsprekend. Vrijheid is immers binnen het menselijk bestaan een essentiële voorwaarde om je gelukkig te voelen, jezelf te kunnen zijn en je te kunnen ontplooien. Dat is helaas niet voor iedereen zo vanzelfsprekend. De schreeuw om vrijheid die in een aantal noord-afrikaanse landen letterlijk op straat is te horen, is een wanhoopskreet. Waar sprake is van onderdrukking van het volk, rust de ogenschijnlijke heerschappij van dictators op een smeulend vuur van verzet, dat –eenmaal naar buiten gekomen- niet te stuiten is. De straat wordt de plaats waar de mensen zich uiten, en de kreten –ik verbaasde me er over- zijn in al die landen eigenlijk gelijk. Het juk van de onderdrukking moet af, weg met de dictator, leve de vrijheid. Een kreet voor vrijheid op straat, zoals wij die kennen.
Door TV, internet en meer bepaald social media als Facebook en Twitter is er een wereldwijde golf van communicatie gaande, die omwentelingen, als waarop ik doel, mede in gang zetten. Het monddood maken van mensen lukt niet meer, het volk kijkt verder dan de geweerkolf van de onderdrukker. Ik denk dat dit een van de positieve kanten is van de wereldwijde verspreiding van het internet, en de vrije toegankelijkheid van dit medium voor iedereen. Ik hoop van ganser harte dat ook die mensen, nota bene nauwelijks een vliegreis van drie uren van ons vandaan, de vrijheid krijgen waar zij recht op hebben.
De afgelopen dagen bleek weer hoeveel emoties er los kunnen komen bij mensen wanneer zij een groter gevoel van veiligheid ervaren.
En daarbij werd ook weer duidelijk hoeveel waarde men hecht aan vrijheid.
Laten wij vandaag terugdenken aan de slachtoffers van oorlog en geweld, die in onze eigen gemeente vielen.
De slachtoffers bij het bombardement op Zeelst in september 1944.
De Oerlese commando Janus Hagelaars, drager van het Kruis van Verdienste en het Verzetsherdenkingskruis, die in de nadagen van Wereldoorlog II bij een confrontatie met Duitse troepen in Geffen is gestorven.
Aan slachtoffers vér weg van ons land, in Nederlands-Indië, waar de Veldhovenaren Piet van de Linden en Frits Verhagen begraven liggen. Straatnamen in onze gemeente houden onze herinneringen levend.
De brieven van Frits Verhagen aan zijn ouders werden onlangs in boekvorm uitgegeven, en gepresenteerd in museum ’t Oude Slot.
Laat onze gedachten ook een moment naar hen gaan, als we luisteren naar een gedicht van Janny Schepenaar:
Al zijn we weer allen twee minuten stil
toch blijft de aarde gewoon draaien
blijven de vogels hun lied zingen
en krijsen nog steeds de zwarte kraaien.
Twee minuten stilte in een mensenleven
hoeveel levens heeft het ons gekost
hoeveel mensen werden er vermoord
en hoeveel schoten werden er gelost.
Weten wij nog waaróm we herdenken ?
of is het een ingeslopen ritueel
gewoon maar even twee minuten stil zijn
want ach, die oorlogen, het zijn er nog teveel.
Niet één oorlog mag vergeten worden
geen mens vergeten die het leven liet
we staan ook vandaag twee minuten stil
bij de slachtoffers, maar ook vergeten
wij de nabestaanden niet.
Hoeveel kogels worden er nog verschoten
hoeveel raketten nog gelanceerd
hebben we door al die oorlogen
dan helemaal nog niets geleerd ?
En zijn we zómaar even twee minuten stil ?
Ons eigen klokmonument staat centraal in de herdenking van vandaag.
Eénmaal per jaar slaat deze klok voor hen, die voor ons vielen.
Fijn dat u hier vanavond was om samen in stilte te herdenken.
Dank u wel.