Les 1. 1 november 2011

• Wat filosofie is; van wijsheid houden; philo van houden van, sophie is wijsheid
• De filosofische methode (vragen stellen bij van alles, ook vanzelfsprekende zaken);
• We hebben de vraag "heeft de mens een vrije wil"; we hebben de beperkingen van de vrijheid gezien, en dat we moeten afspreken wat we met "vrijheid" bedoelen, voor we een antwoord kunnen geven (en voor de begrippen "mens" en ""wil"). 
• We hebben de beperkingen van de vrije wil voor een kleptomaan besproken,  en de vergelijking die Plato maakte met een span met twee paarden: het intellect is de wagenmenner, die het witte paard (onze goede neigingen) moet gebruiken om het zwarte paard (de hartstochten) in bedwang te houden. 
• Wat beperkt onze vrijheid; vaak zijn dat zaken waar we zelf voor kiezen (geloof, overheid) of wat we zelf zijn (familie, overtuigingen);  
  

Les 2. 22 november 2011

• Wat is echte kennis? Je verstand en zintuigelijke kennis: Rationalisme en empirisme. Bestaan ideeën en zijn ze wellicht "echter" dan dingen? Getallen als ideeën. 
• Socrates als eerste "echte" filosoof: hij zet overal vraagtemens bij. Eerdere filosofen, de pre-socratici, bouwen systemen die de wereld uit zichzelf verklaren en niet mythisch of godsdienstig. Als je alles in twijfel trekt maak je jezelf niet geliefd. De gifbeker. (de verdediging van Socrates, Apologia)
• Plato en de ideeën, filosofen als de heersers van de staat. (Politeia, de staat), wijsheid als de herinnering van de aangeboren ideeën. 
• Aristotoles als grondlegger van de westerse wetenschap. Wijsheid is ook de deugd om het juiste te doen, niet alleen kennis.
  
• Naar aanleiding van spreuken van Salomo een wijsheidstest doen. 

examenstroom: de grenzen van kennis. interne tegenspraken en paradoxen. Subjectieve en objectieve kennis, intersubjectiviteit.

Boek: Cogito, hoofdstuk 4. tm blz 108 

Les 3, 29 november 2011

Om kennis te begrijpen, moet je eerst wat weten over wie het zegt. Om de vrijheid van de mens te bespreken moet je weten wat "de mens" is. 

De basis van die kennis is jezelf kennen. "ken u zelf" (orakel van Delphi/Socrates)

Kennen we op basis van onze zintuigen, onze gedachten oftewel ratio? Is kennis van onveranderlijke ideeën zeker (Plato), of de combinatie van verstand en waarnemen (Aristoteles). 

Huiswerk: geef een antwoord op de vraag: "wie ben ik" en thema's noemen die we interessant vinden om te behandelen in de les
Maak een A4 waarop je de vraag "Wie ben ik" beantwoordt. Je mag tekst, afbeeldingen enz gebruiken. 

examenstroom: 

Boek: Cogito, hoofdstuk 4. tm blz 109 - 116 (4.3) 

4 bronnen van kennis:

1. gezag (conventie)
2. verstand, ratio (rationalisme)
3. zintuigen (empirisme)
4. intuïtie (o.a. Spinoza)

Les 4, 6 december 2011

Boek: Cogito, rest hoofdstuk 4.blz 123 (4.3 en 4.5) Verdieping Kant, Wittgenstein, kennis in context/kennis is macht, lichamelijkheid, kennis en geloof, vier godsbewijzen en vier waarheidsopvattingen...

Les 5, 13 december 2011

Meer antwoorden van jullie op de vraag "wie ben ik"; en de filosofische antwoorden op die vraag:  Wijsgerige antropologie. Wat is typisch volgens jullie aan de mens?  de mens als bezield wezen; als denkend wezen (homo sapiens), als wezen met een gebrek (Mangelwesen) waardoor de mens van nature kunstmatig is en cultuur voortbrengt, de mens als een maker (homo faber) als een talig wezen, als een spelend wezen. 

De copernicaanse wendingen (Copernicus, Darwin, Freud) maar ook  Einstein en de de ontdekking dat er deeltjes zijn die sneller dan het licht gaan.

examenstroom: 

Boek Cogito: hoofdstuk 1 t/m blz 24, uitgebreidere uitleg over Hegel (dialectiek), Nietzsche (en de moeilijkheid/onmogelijkheid om hem los te zien van wat de nazi's met zijn filosofie hebben  gedaan, en de verschillende manieren van zijn werk begrijpen). De ziel als apart (dualisme) of een eenheid met het lichaam (monisme).  

Les 6, 20 december 2011

Wijsgerige antropologie II, Kerstmis

examenstroom: 

Les 7, 10 januari  2012

Ethiek I . Mensen maken keuzen en houden rekening met de toekomst, met andere mensen en meestal ook met  een hogere macht. Om te bepalen wat goed is hebben we een moraal. De ethiek is de tak van de filosofie die nadenkt over moraal, over keuzen tussen goed en kwaad. Erzijn verschillende benaderingen om te bepalen wat goed is:

gevolgenethiek: let op de gevolgen, bijvoorbeeld streef na zoveel mogelijk geluk voor zoveel mogelijk mensen. Maar is er geen onderscheid in  soorten geluk? 

plichtethiek: let op de regels, en volg de beste regels. 

deugdthiek: als je weet hoe het leven goed geleefd moet worden, geeft je dat ook een idee hoe je in verschillende situaties het best kunt handelen. 

examenstroom: 

Les 8, 24 januari  2012 

Boek Cogito: 

Les 9, 31 januari  2012

Tekst  compassie is niet voor watjes:  http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/Nieuws/article/detail/3132200/2012/01/22/Compassie-is-niet-voor-watjes.dhtml

Boek Cogito:

Les 11, 7 februari  2012

Tekst  compassie is niet voor watjes  II

Filmpje van Roals Dahl over het varken dat ineens begreep wat de zin van zijn bestaan was en de boer opat.

Les 12, 14 februari  2012

De vrije wil.  Heeft een kleptomaan de vrijheid om niet te stelen? Determinisme, als alles bepaald wordt door oorzaken, is dan ons handelen en ons willen ook bepaald? Het denken over de vrije wil door de eeuwen heen. Het antieke denken: kwaad komt voort uit onwetendheid. Augustinus: ook de wil om goed te doen ontbreekt de mens, erfzonde. Als God alwetend is, zijn wij dan noodzakelijk gedetermineerd? Descartes: radicale twijfel. 

Drie verschillende definities van vrije wil:  

1. Verantwoordelijkheid, vooral morele verantwoordelijkheid

2. Zelfverwerkelijking:  kunnen beslissen en doen wat je wilt

3. Bewuste aansturing: als je eerst bedenkt wat je wilt doen en dan kunt besluiten het ook te doen.

Boek  Vrije wil Hoofdstuk 1

Les 13, 28 februari  2012

Les 14, 6 maart  2012

Les 15, 13 maart  2012

Les 16, 20 maart 2012

Les 17, 27 maart 2012