't Licht in de kerk

Expositie Catharinakerk

tekst
't Licht in de kerk

foto's
Doorkijk door de zuidelijke zijbeuk
Doorkijk naar het middenschip
Het middenschip
Het orgel, achterin in het middenschip
1 venster en twee vensters...
En drie vensters....
Nogmaals drie vensters....
Noordelijke lichtbeuk, in het middenschip
Grijs en gloed...

schilderijen

 

't Licht in de kerk

De "koorgang" in de Catharinakerk
De Catharinakerk is een neogotische kerk, ontworpen door P.J.H. Cuypers, ingewijd in 1867. Hij ontwierp ook het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam. Inspiratiebron voor de Catharinakerk was de kathedraal van Chartres.

In de kerk zijn 66 grijze vlakken in de muren tussen de onderste en bovenste series glas in lood-ramen.

In het oorspronkelijke ontwerp van Cuypers moesten deze een suggestie geven van de kooromgangen in de kathedraal van Chartres, waarop de Catharinakerk is geïnspireerd. Ze waren tot de oorlog afgedekt met gipsplaten waarop gordijnen waren geschilderd (trompe 'l ouil). In de oorlog zijn deze door bombardementen beschadigd geraakt en toen verwijderd. De muren erachter zijn grijs gemaakt, wat werd gezien als een “Cuyperiaanse” kleur. Naar mijn mening zijn het in esthetisch opzicht de zwakste plekken van de Catharinakerk, en wel om de volgende redenen:
- Het licht in de kerk gloeit als het over de bakstenen muren en de pilaren van de kerk gaat met een diepe gloed - op de grijze vlakken lijkt het dood te slaan.
- Ook vallen nu de grijze kolommen die deel van de pilaren zijn veel minder op, door de overvloed aan grijs in de muren. (Ook is het voor mij de vraag of het grijze vlak op het oksaal, de balustrade voor het orgel, oorspronkelijk zo bedoeld is.)
- De ondiepte van de ruimte onder de boog suggereert met geen mogelijkheid een koorgang, het gaat gewoon om lege vlakken. Achter het altaar, in het midden zijn deze ruimten gevuld met 3 beelden, waaronder dat van Catharina. Dit is al een stuk beter dan de lege ondiepten van de overige ruimten.

De exposities
De exposities vormen een serie gedachten en ontwerpen vanuit de 66 grijze vlakken die in de muren van de Catharinakerk zitten. Deze ontwerpen zijn een gedachte-experiment voor de invulling van deze vlakken; niet noodzakelijk gericht op uitwerking, het mag op conceptueel niveau blijven.

September
In de maand september zullen werken van mijn hand getoond worden, die mogelijke invullingen van deze vlakken zijn. Daarnaast wordt de uitnodiging gedaan wordt om mee te denken over invullingen van deze vlakken.

November
De ingeleverde ideeën zullen (indien nodig, na selectie) in november in de kerk geëxposeerd worden. Ook niet-beeldende inzendingen zijn mogelijk (muziek, poëzie...)

Ideeën die door mij verwerkt zijn:

In het laatste punt ligt voor mij een prachtige metafoor: deze vlakken verwijzen naar iets wat niet hier is, maar wel ergens anders – een kerk is een teken in deze wereld van Gods transcendentie. Een teken van steen, verwijzend naar een plaats die niet hier is, een tijd buiten deze tijd. Tegelijk een verbinding met de traditie van eeuwen – zeker de neogotiek wilde dat zijn, een verwijzing naar een eerdere tijd. Ook de gotiek was ook een verwijzende stijl: torens als wijzende vingers naar de hemel, gebouwen die door gespitste ramen zich openen voor het licht.

Een gemis van de kerk in onze tijd is dat die verwijzing verloren is geraakt. Zoals de gipsplaten met erop geschilderde gordijnen verdwenen zijn, is de verwijzing naar dat hogere, naar een andere wereld verdampt uit de kerk.




Doorkijk door de zuidelijke zijbeuk, met de 3 bogen van de gesuggereerde koorgang
























Doorkijk naar het middenschip




































Het middenschip
















Het orgel, achterin in het middenschip





















1 venster en twee vensters...








En drie vensters....








Nogmaals drie vensters....











Noordelijke lichtbeuk, in het middenschip














Grijs en gloed...
Het licht in de kerk gloeit als het over de bakstenen muren en de pilaren van de kerk gaat met een diepe gloed - op de grijze vlakken lijkt het dood te slaan.



Naar de schilderijen

Naar index