De realiteit leent zich minder goed voor toneel
Bijdrage van vnkessel op donderdag 25 oktober 2012 om 14:28 uur
Een film of theaterstuk over Tsjernobyl? Dat wordt niks. En al die verfilmingen rond het koningshuis, waarin de geschiedenis wordt nagespeeld, echt niks. Je kan wel een nieuwe realiteit scheppen vanuit ware gebeurtenissen, maar dan moeten daarin fantasie-elementen in voorkomen. Dan wordt het pas iets. Zoals Shakespeare enkele malen in zijn toneelstukken scenes opvoert waarin toneelstukjes worden vertoond. Dat maakt het toneelstuk dan een stuk echter, er immers zojuist toneel gespeeld.
Ik ben me pas wat meer gaan verdiepen in Shakespeare nadat ik niet mocht inschrijven bij een cursus toneel van het CKE. Het boek 'Een theatergeschiedenis der Nederlanden' (1996) van Rob Erenstein is ooit ontvreemd uit de openbaar bibliotheek in Eindhoven. Het ligt nog wel ter inzage bij de TUE. Enfin, in Erenstein wordt dan echt een theaterstuk genoemd dat ooit is geschreven over het begin van de Tachtigjarige Oorlog 1568. De beeldenstorm woedde toen al. Die oorlog is later geduid als een verzet van leenheren tegen hun Spaanse koning Filips II, maar het had ook iets van volksverzet en een godsdienststrijd in zich: de protestanten tegen de rooms-katholieken.
Een aantal heren, waaronder Willem de Zwijger (of zijn broer?), die lid waren van de Orde van het Gulden Vlies werden in 1567 ontboden in Brussel. De heer van Hoogstraten kwam niet, maar hij kwam, als door het noodlot, enige tijd later op zijn paard dodelijk ten val. De beide heren van Egmont (Noord-Holland) en Horn kwamen wel. Egmond had veel bezittingen in Vlaanderen.
De familie Horn had ooit de bezittingen in de stad Eindhoven met de vier prinsendorpen (Stratum, Strijp, Gestel en Woensel) toen al verkocht aan de familie Van Buuren (die zou later aantrouwen met de koninklijke familie Van Nassau's). Veel historische verbindingen zijn hier onduidelijk omdat het archief van de stad Eindhoven ook in brand is gevlogen tijdens de Beeldenstorm. De heer van Horn trad onvoldoende op tegen de beeldenstormers, zo was het verwijt van de inquisiteur des konings, Alva.
De familie Horn had ooit bezittingen in het Limburgse Horn (de ruïne staat er nog), regio Weert en Eindhoven e.o. zelf. Het familiewapen van Hoorn is nog terug te vinden op de kastelen in Heeze en Geldrop. De Horns waren drossaard onder de bisschop van Luik. Belgisch Limburg werd toen nog graafschap Loon genoemd. Deze naam verdween in 1830. In het regionaal historisch museum van Luik vind je nog een verwijzing naar het familiewapen van Horn. Eindhoven gold als een stad met een dubbele heer, zowel de hertog van Brabant als de heren van Horn hadden hier immers hun invloed. Maar zoals gezegd: de relatie tussen de stad Eindhoven en de graven van Horn blijft in nevelen gehuld.
P.C. Hooft heeft het vonnis van de heren Egmond en Horne in zijn 'Vaderlandse Historiën' beschreven, ook een boekwerk dat door de openbare stadsbibliotheek is verkocht of tot papier vermalen. Egmont en Horn werden in 1567 te Brussel gevangen genomen en in de kelders van het Spanjaardenkasteel te Gent gegooid. In Brussel werden ze in 1568 veroordeeld door de Bloedraad. Ik heb de processtukken wel eens opgezocht, maar dat hebben anderen natuurlijk ook al gedaan. Latijn was toen de voertaal en dat maakt het er toch niet makkelijker op. En er is dat toneelstuk over geschreven, waarvan de tekst nog in enkele archieven te lezen valt. Sinds kort staat deze toneeltekst van Thomas Asselijn ook op Google Books. Asselijn is als toneelschrijver meer bekend van zijn kluchten over Jan Klaassen en Katrein.
Het stuk 'De dood van de graaven van Egmond en Hoorne' (1685) is niet opgenomen in de Canon van het Theater in Nederland. De 'Gijsbrecht van Amstel' door Vondel wel. Ook dat is een historisch stuk dat gebaseerd is op de werkelijkheid. Shakespeare heeft trouwens ook een serie historiestukken geschreven over de Engelse koningen en de oorlogen tussen de witte en rode rozen. Het publiek was indertijd enthousiast over die stukken, maar tegenwoordig worden ze zelden nog opgevoerd. De historische stukken van Shakespeare staan nog wel op de dvd-serie van de BBC.
Over de graaf van Egmond is in 2007 bij Davidsfonds nog het boekje 'Slachtoffer Van Verraad En Intrige, Graaf Lamoraal Van Egmond' verschenen. Het lijk van Filips van Montmorency, graaf van Horne zou na de onthoofding 1568 naar de Martinuskerk in Weert zijn overgebracht, in een loden kist. Andere bronnen stellen echter dat het lijk hier later is verwijderd om te worden teruggebracht naar een familiegraf. Tja, waar bevindt zich dat?
Ik ben me pas wat meer gaan verdiepen in Shakespeare nadat ik niet mocht inschrijven bij een cursus toneel van het CKE. Het boek 'Een theatergeschiedenis der Nederlanden' (1996) van Rob Erenstein is ooit ontvreemd uit de openbaar bibliotheek in Eindhoven. Het ligt nog wel ter inzage bij de TUE. Enfin, in Erenstein wordt dan echt een theaterstuk genoemd dat ooit is geschreven over het begin van de Tachtigjarige Oorlog 1568. De beeldenstorm woedde toen al. Die oorlog is later geduid als een verzet van leenheren tegen hun Spaanse koning Filips II, maar het had ook iets van volksverzet en een godsdienststrijd in zich: de protestanten tegen de rooms-katholieken.
Een aantal heren, waaronder Willem de Zwijger (of zijn broer?), die lid waren van de Orde van het Gulden Vlies werden in 1567 ontboden in Brussel. De heer van Hoogstraten kwam niet, maar hij kwam, als door het noodlot, enige tijd later op zijn paard dodelijk ten val. De beide heren van Egmont (Noord-Holland) en Horn kwamen wel. Egmond had veel bezittingen in Vlaanderen.
De familie Horn had ooit de bezittingen in de stad Eindhoven met de vier prinsendorpen (Stratum, Strijp, Gestel en Woensel) toen al verkocht aan de familie Van Buuren (die zou later aantrouwen met de koninklijke familie Van Nassau's). Veel historische verbindingen zijn hier onduidelijk omdat het archief van de stad Eindhoven ook in brand is gevlogen tijdens de Beeldenstorm. De heer van Horn trad onvoldoende op tegen de beeldenstormers, zo was het verwijt van de inquisiteur des konings, Alva.
De familie Horn had ooit bezittingen in het Limburgse Horn (de ruïne staat er nog), regio Weert en Eindhoven e.o. zelf. Het familiewapen van Hoorn is nog terug te vinden op de kastelen in Heeze en Geldrop. De Horns waren drossaard onder de bisschop van Luik. Belgisch Limburg werd toen nog graafschap Loon genoemd. Deze naam verdween in 1830. In het regionaal historisch museum van Luik vind je nog een verwijzing naar het familiewapen van Horn. Eindhoven gold als een stad met een dubbele heer, zowel de hertog van Brabant als de heren van Horn hadden hier immers hun invloed. Maar zoals gezegd: de relatie tussen de stad Eindhoven en de graven van Horn blijft in nevelen gehuld.
P.C. Hooft heeft het vonnis van de heren Egmond en Horne in zijn 'Vaderlandse Historiën' beschreven, ook een boekwerk dat door de openbare stadsbibliotheek is verkocht of tot papier vermalen. Egmont en Horn werden in 1567 te Brussel gevangen genomen en in de kelders van het Spanjaardenkasteel te Gent gegooid. In Brussel werden ze in 1568 veroordeeld door de Bloedraad. Ik heb de processtukken wel eens opgezocht, maar dat hebben anderen natuurlijk ook al gedaan. Latijn was toen de voertaal en dat maakt het er toch niet makkelijker op. En er is dat toneelstuk over geschreven, waarvan de tekst nog in enkele archieven te lezen valt. Sinds kort staat deze toneeltekst van Thomas Asselijn ook op Google Books. Asselijn is als toneelschrijver meer bekend van zijn kluchten over Jan Klaassen en Katrein.
Het stuk 'De dood van de graaven van Egmond en Hoorne' (1685) is niet opgenomen in de Canon van het Theater in Nederland. De 'Gijsbrecht van Amstel' door Vondel wel. Ook dat is een historisch stuk dat gebaseerd is op de werkelijkheid. Shakespeare heeft trouwens ook een serie historiestukken geschreven over de Engelse koningen en de oorlogen tussen de witte en rode rozen. Het publiek was indertijd enthousiast over die stukken, maar tegenwoordig worden ze zelden nog opgevoerd. De historische stukken van Shakespeare staan nog wel op de dvd-serie van de BBC.
Over de graaf van Egmond is in 2007 bij Davidsfonds nog het boekje 'Slachtoffer Van Verraad En Intrige, Graaf Lamoraal Van Egmond' verschenen. Het lijk van Filips van Montmorency, graaf van Horne zou na de onthoofding 1568 naar de Martinuskerk in Weert zijn overgebracht, in een loden kist. Andere bronnen stellen echter dat het lijk hier later is verwijderd om te worden teruggebracht naar een familiegraf. Tja, waar bevindt zich dat?
