registreren | inloggen
Gebruikersnaam Wachtwoord

Sociaal leenstelsel voor studenten: comfort voor de rijken

De uitverkoop bij de PvdA is opnieuw begonnen: vanaf 2014 zullen studenten uit arme gezinnen weer weten dat ze arm zijn. De basisbeurs wordt afgeschaft en de jongens en meisjes die nog wat hogere diploma's willen halen, krijgen van Vadertje Staat niets meer in de schoot geworpen. Zij kunnen twee dingen doen: een basisbeurs bij pa en ma aanvragen of een lening afsluiten bij een bank of misschien bij rijksbureau DUO.

Waar zal het op neerkomen? Als pa en ma goed in de slappe was zitten, krijgt zoon- of dochterlief de studiebeurs van hen cadeau en houden de ouwelui er een leuke aftrekpost voor de belasting aan over. Maar als pa en ma geen spaarcentjes hebben, moet zoon- of dochterlief gaan lenen, daarnaast een renteschuld opbouwen en later alles netjes terugbetalen; hij of zij studeert dus af - laten we dat veiligheidshalve maar aannemen - met een diploma en een forse schuld. Degene voor wie pa en ma betalen hoeven zich over dat laatste geen zorgen te maken.

In feite zijn we dus straks weer ongeveer terug in de tijd van vóór 1940, toen studeren ook een rijkeluis-luxe was. Er zijn slechts twee verschillen: toen kon je als armeluis-kind voor je studie zelfs geen lening krijgen en aan terugbetalen naar draagkracht hoefde je uiteraard helemaal niet te denken. Die twee dingen zijn echter het enige rose (rood kun je het niet noemen) dat aan het nieuwe systeem van VVD en PvdA valt te ontdekken.

Hoe het dan wel zou moeten? Er zou van overheidswege een variabele basisbeurs verstrekt moeten worden aan diegenen die van huis uit niet de middelen hebben om de studiekosten te dragen. De basisbeurs zou dus berekend en uitgekeerd moeten worden op basis van de draagkracht van de ouders. Daarnaast zou dan voor iedereen de mogelijkheid geboden moeten worden om een aanvullende lening af te sluiten, zoals dat nu al het geval is. Dit zou wél een echt sociaal stelsel zijn, omdat hierdoor studenten uit rijke en arme gezinnen in een gelijke startpositie zouden worden gebracht.

Twee dingen doen?

Er is nog een derde mogelijkheid; werkstudent. Die waren er in het verleden ook. Diegene die toen hun diploma of graad gehaald hadden in elk geval een geweldig doorzettingsvermogen. Of we dat weer moeten willen....? Hoe is het die geslaagde werkstudenten eigenlijk vergaan, iemand die daar iets over weet?

Anderzijds bijna vanzelfsprekend je hand kunnen ophouden kan toch ook niet de bedoeling zijn. Uiteindelijk betalen we het allemaal samen. Zo'n variabele beurs zou in principe pas verleend moeten worden als je via je behaalde punten kunt aantonen een redelijke kans van slagen te hebben. Dan kun je tenminste ook je lening terug betalen. Maar talenten moeten we wel stimuleren diegene die zich bewezen hebben en het financieel niet aankunnen steunen we toch graag?

Misbruik is al grotendeels uitgesloten

Uiteraard moet er geen belastinggeld verspild worden, zeker niet aan carrièrejagers. Maar de controle daarop is al stevig en die moet stevig blijven: wie binnen een redelijke termijn zijn examens niet haalt betaalt zijn beurs terug. Dit brengt aspirant-studenten ertoe te bezinnen eer ze beginnen en met zesjes op het eindexamen geen studie aan te vangen waar achten voor nodig zijn.
Werkstudent-zijn vind ik geen goede uitvinding, althans niet om daarmee in je levensonderhoud te moeten voorzien. Ik heb geen bezwaar tegen een klein nevenbaantje - heb zelf in mijn studententijd ook aan de benzinepomp gestaan -, maar de meeste werkuren van een student moeten aan de studie besteed (kunnen) worden; daarmee voorkom je meteen ook het te lang studeren en de (inmiddels afgevoerde) langstudeerboete.