registreren | inloggen
Gebruikersnaam Wachtwoord

Brrrr.... Kom, we klunen naar Keizersgracht!

Gisteren, zaterdag 19 december, was het dan zover: de door Sinterklaas aan mij geschonken bioscoopbonnen moesten eraan geloven. Volgens afspraak zou ik eerder op de avond kaartjes halen voor de voorstelling van 21.40 uur. Na veel zoeken vond ik rond half negen een parkeerplekje bij de brandweerkazerne op het randje van de binnenstad. De hele dag was het al koud geweest, maar deze avond spande wat betreft dit najaar de kroon: minus acht graden.

Ik verliet mijn warme gezinsbolide om een koude wind langs mijn koppie te voelen blazen. Hoe groot was het contrast met de warmte die het feestje van de brandweerlieden uitstraalde. Van de buitenkant was nog net een topje van een springkussen te zien, terwijl uit luidsprekers Herman Brood toepasselijk zong over de 'Saturday Night'. Ik vervolgde mijn voettocht naar de Keizersgracht waar ik twee kaartjes kocht om pas op de terugweg te merken uit welke richting de wind écht kwam. Met de kraag van mijn jas zo ver mogelijk voor mijn gezicht, liep ik terug naar de parkeerplaats.

Een goed uurtje en een warme douche later, maakte ik dezelfde wandeling nog eens maar dan met mijn arm over de schouders van mijn lief. De puntjes van mijn natte haartjes vertoonden de eerste bevriezingsverschijnselen toen we de nauwelijks gevulde zaal inliepen. Juist op tijd zakten we in onze stoeltjes, want de voorstelling begon vrijwel meteen.

We werden meegenomen naar een meisje dat haar lief verliest, een jongen die bewijzen wil dat hij wat waard is, een dienstplichtige die zijn droom uit ziet komen en een boerenzoon die het uitrijden van een schaatstocht gebruiken wil om de financiering van zijn boerenbedrijf veilig te stellen. U raadt het misschien al: we bekeken 'De hel van '63'. Chava voor in 't Holt, Lourens van den Akker, Chris Zegers en Cas Jansen bonden uiteindelijk de schaatsen onder en namen ons 200 kilometer mee door de barre kou.

Ik bestond in 1963 nog niet, dus ik kan niet terugvallen op persoonlijke herinneringen. Wel had ik al vaker over de tocht der tochten gehoord, gelezen en o.a. een prachtige documentaire van het programma 'Andere Tijden'* gezien. Terwijl ik nu in zaal 2 van het 'Zien' filmtheater zat te kijken, herinnerde ik me weer hoe ik mijn eigen tocht ooit reed: in 2001 was ik met een goede vriend op skeelers van Eindhoven naar Parijs 'geschaatst'. In vijf dagen welteverstaan...

De langste afstand die we aflegden was die van onze Lichtstad naar Vilvoorde, onder de rook van Brussel: zo'n 120 kilometer. De temperatuur bedroeg zo'n twintig graden. Bij vertrek was het droog, maar eenmaal in
België aan de rol, begon het te regenen. Eerst een beetje om niet veel later met bakken uit de hemel te vallen en dat bleef zo doorgaan tot wij in Vilvoorde arriveerden. Het was geen feestje, zo kan ik u verzekeren, maar het was in niets te vergelijken met de 100 kilometer van de derde dag waarin de wind van voren blies en het asfalt onder onze wieltjes niet altijd even vlak bleek. Ter relativering: in 1963 blies de schaatsers een ijzige windkracht 8 de sneeuw om de oren en barstte het ijs van de scheuren, die ook nog eens nauwelijks zichtbaar waren.

Afgelopen zaterdag voelde ik weer een beetje van de uitputting die mij in 2001 ten deel viel. Tegelijk hoorde ik mij tegen mijzelf zeggen dat mijn prestatie, want Parijs werd gehaald, weinig voorstelde in vergelijking met de onderneming van de schaatsenrijders die 'De hel van '63' trachtten te doorstaan. Voor ik het wist zag ik de aftiteling voorbij komen en liepen we met warme handjes de zaal uit, de koude winteravond tegemoet. We spraken na over de belevenissen van de rijders van toen en verbaasden ons opnieuw over de kleine 10.000 deelnemers, waarvan nog geen 130 de finish haalden...

Dat deze film mij wist te raken, mag duidelijk zijn. Niet vanwege de dialogen, die soms wat onnatuurlijk overkwamen, maar vanwege het feit dat wie zich wil inleven in hoe het moet zijn geweest, aan zijn trekken komt. Ook is het grappig om mensen weer overal te zien roken, zelfs in het ziekenhuis. Bovendien is het de moeite waard om de nagespeelde discussies van de ijsmeesters uit de elf steden op het netvlies te krijgen.

Waarschijnlijk zorgt het gebrek aan sex, gevloek en schuttingtaalgebruik ervoor dat recensenten van de 'Hel van '63' weinig heel laten. Wie echter op een koude winteravond, met een bezoek aan onze bevroren Karpendonkse Plas en een kopje snert achter de rug, schaatssfeer snuiven wil, die moet misschien toch deze film eens gaan kijken.

* De Elfstedentochtspecial van Andere Tijden is via deze link te bekijken: geschiedenis.vpro.nl/dossiers/40507090/